Ата-ана туралы — 5-бет 306
Сұрыптау:
Баласының былдырын
анасы ғана ұғады .
анасы ғана ұғады .
Негізгі мағынасы Тілі енді шығып келе жатқан сәбидің түсініксіз былдырын бөтен адам ұқпайды, ал анасы әр дыбысынан не…
Бала таппаған қатыннан
Лақтаған ешкі артық.
Лақтаған ешкі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала көтермеген әйелден лақтаған ешкі артық деген ой. Астарлы мағынасы…
Батырды екі долы қатынның бірі туады,
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың батыр, би, көсем болып қалыптасуы тек табиғи қабілетке ғана емес, ана…
Бесіктегі баланың күлгенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Негізгі мағынасы Бесікте жатқан сәбидің алғаш күлгенін көру — ата-ананың бір арманының орындалғаны; сол баланың өсіп…
Бір анадан жақсы да, жаман да туады.
Негізгі мағынасы Бір анадан туған балалардың бәрі бірдей бола бермейді: біреуі жақсы, біреуі жаман шығады. Мақал…
Күнде бір мақал
«Ата-ана туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Бір баласы бардың,
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Негізгі мағынасы Мақал бала санын бір-бірден арттыра отырып, перзенттің адамға не беретінін тізеді. Бір баласы бар…
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
Негізгі мағынасы Бір жақсы қыз екі жаман ұлға татиды: баланың құны жынысымен емес, мінезімен, адамгершілігімен…
Бір көзім қорада, бір көзім молада;
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Негізгі мағынасы Бір мезетте малға да, балаға да, далаға да алаңдап, оның үстіне өлімді де ойлап отырған адамның сөзі…
Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Негізгі мағынасы Бір түп ағаш отырғызсаң, еңбегің жанды, яғни зая кетпеді: ол өсіп, көлеңкесі мен жемісін береді. Ал…
Бота алғанша бата ал.
Негізгі мағынасы Мал-мүлік алудан бұрын бата алуды, яғни үлкендердің ризалығы мен ақ тілегін жоғары қоюды үйретеді…
Ботасыз іңген боздайды,
Баласы өлген ананың,
Қайғы-шерін қозғайды.
Баласы өлген ананың,
Қайғы-шерін қозғайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баласынан айырылған ананың қайғысы өте ауыр болатынын білдіреді. Тура мағынасында ботасынан…
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Негізгі мағынасы Бұтағын жан-жаққа жайған ағаш жыл сайын жаңа бұтақ шығарып, жасарып тұрады, оның тамыры да, саясы да…
Бұтақтың жақсылығы сағасынан,
Баланың жақсылығы анасынан.
Баланың жақсылығы анасынан.
Негізгі мағынасы Ағаштың бұтағы жақсы, жайқалып өсуі оның сағасына, яғни діңге бітісер түбіне, тамырдан келер нәрге…
Дана, дананы туған - ана.
Негізгі мағынасы Дана — ақылды, көпті көрген адам. Бірақ сол данышпанды дүниеге әкелген, тәрбиелеген кім? Ана. Мақал…
Дәулет есіктен, бала бесіктен кіреді.
Негізгі мағынасы Дәулет үйге есіктен кіреді, бала үйге бесіктен кіреді: бірі сырттан келетін ырыс, екіншісі шаңырақтың…
Елді қорғайтын - ерлер,
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің амандығы мен бүтіндігі ер азаматтардың қорған болуына байланысты екенін айтады. Бірақ…
Емшекті ана береді ,
Несібені Алла береді.
Несібені Алла береді.
Негізгі мағынасы Емшек сүтін ана береді, ал адамның несібесін, ырыздығы мен тағдырын Алла береді. Мақал ата-ананың…
Еңбектің наны тәтті,
Емшектің сүті тәтті.
Емшектің сүті тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз еңбегімен тапқан несібе әрқашан ең қымбат, ең дәмді болатынын айтады. Тура…
Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Негізгі мағынасы Ер адамның алдында әрқашан ашық есік, әйел адамның алдында тербететін бесік болсын деген тілек. Есік…
Ер бала ата-анасына таяу,
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Негізгі мағынасы Ұл бала ата-анасына таяу: оларға жақын, қартайғанда сүйеніш болып қасында қалады. Қыз бала — үйге…
Ердің анасы - елдің анасы.
Негізгі мағынасы Ел қорғаған ерді, батырды тәрбиелеген ана тек өз баласының емес, бүкіл елдің анасы саналады. Оның ұлы…
Еркек - үйдің иманы,
Әйел - үйдің жиғаны.
Әйел - үйдің жиғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының берекесі ер мен әйелдің өз орнын дұрыс атқаруына байланысты екенін білдіреді. Тура…
Ер - ырыстың кепілі.
Негізгі мағынасы Ер азамат — ырыс пен берекенің кепілі: елдің байлығы мен тыныштығы оны қорғайтын, сақтайтын ерге…
Есік көргенді алма ,бесік көргенді ал .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: есік көрген, яғни үй аралап, сыртқа көп шығып жүрген адамды емес, бесік…
Ескі жұрттың қадірін көшкенде білер,
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсенің немесе бір кісінің шын құнын ол қолынан шыққанда…
Жақсы әке жаман балаға қырық жыл азық.
Негізгі мағынасы Жақсы әкенің абыройы мен атағы ұзаққа жетеді: баласы жаман болса да, ел оған әкесінің құрметі үшін…
Жақсы әке жездедей-ақ.
Негізгі мағынасы Жақсы әке жездедей болады: баласына қатал әмірші емес, жылы, жомарт, әзілдесе алатын жақын адам. Қазақ…
Жақсы бала - сүйік,
Жаман бала - күйік.
Жаман бала - күйік.
Негізгі мағынасы Жақсы бала — сүйікті, жанға жылу, көзге қуаныш. Жаман бала — күйік: ата-ананың жүрегін өртеп, ішін…
Жақсы болса, балаңды
«Жанарым, - де, - көзімнің>>.
Көрмей кетсе қараңды,
«Арамым, - де, - өзімнің>>.
«Жанарым, - де, - көзімнің>>.
Көрмей кетсе қараңды,
«Арамым, - де, - өзімнің>>.
Негізгі мағынасы Балаң жақсы болса, оны «көзімнің жанары» деп мақтан ет; ал тіліңді алмай, сені елемей, теріс жолға…
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас тегіне.
Тартпай қоймас тегіне.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамнан туған бала кейде мінезі не қылығы жағынан жаман болып…
Жақсы келін құрдасыңдай болар,
Жақсы ұлың сырласыңдай болар.
Жақсы ұлың сырласыңдай болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы келін мен жақсы ұлдың отбасындағы орны аса қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Жалғыз бала атқа шапса,
Шешесі бұтын, әкесі тақымын қысады.
Шешесі бұтын, әкесі тақымын қысады.
Негізгі мағынасы Жалғыз баласы бәйгеге шапқанда, ата-анасы баламен бірге шауып бара жатқандай күйге түседі: шешесі…
Жаман бала ата-анасын қинайды,
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Негізгі мағынасы Жаман бала әке-шешесін қинайды: тілін алмайды, мазасын алады, уайым мен ұят әкеледі. Жақсы бала…
Жаман күйеу - қайыншыл.
Негізгі мағынасы Жаман күйеу қайын жұртының үйінен шықпайды, соларға арқа сүйеп, солардың есебінен күн көреді. Мақал өз…
Жаман қатын төсегінен белгілі,
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен отбасындағы мінездің сыртқы сөзбен емес, іс-әрекетпен танылатынын білдіреді. Тура…
Жаңбыр жаумаса , жер жетім ,
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Негізгі мағынасы Жаңбыр жаумаса, жер жетім: ол қуарып, шөп шықпай, иесіз қалғандай болады. Ел ата қонысынан ауса, ол да…
Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер.
Негізгі мағынасы Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер деген мақалдың тура мағынасы — қарт, әлсіз ағаш жас, иілгіш…
Жас арқалағаннан тас арқалаған жеңіл.
Негізгі мағынасы Арқаңа ауыр тас артып жүру қартайып, жасыңды арқалап жүргеннен жеңіл. Мұндағы «жас» — адамның жасы…
Жаттан жеген майлы астан,
Жақынның жұдырығы артық.
Жақынның жұдырығы артық.
Негізгі мағынасы Бөтеннің дастарқанынан жеген майлы астан жақыныңның жұдырығы артық дейді мақал. Бөтен сыйласа да…
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
Негізгі мағынасы Жер дауы мен жесір дауы бітпейді дейді: ел ішіндегі ең ұзақ, ең ауыр даулар — жерге талас пен жесірге…