Ата-ана туралы 307
Ата-ана туралы мақал-мәтелдер: отбасы қадірі, тәрбие мен құрмет жайлы даналық сөздер.
307
Мақал-мәтел
122.6K
Қаралым
399
Орташа
Сұрыптау:
Әкеден ұл туса игі,
Әке жолан куса игі.
Әке жолан куса игі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әкеден туған ұл әкесіне тартса, әке жолын жалғастырса жақсы деген сөз…
Әр бала анасының бір тісін алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы — әр бала анасына біртіндеп ұқсап, оның…
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
Негізгі мағынасы Бір жақсы қыздың орны екі жаман ұлдан да артық деген ой айтылады. Мұнда «жақсы қыз» — ақылды, ибалы…
Тапқан ана емес, баққан ана.
Негізгі мағынасы Тапқан ана — баланы дүниеге әкелген ана, ал баққан ана — оны бағып-қаққан, тәрбиелеген, жанын аямай…
Бала жеңіне қарап өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгісіне…
Күнде бір мақал
«Ата-ана туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Лашын құсқа әуе қадірлі,
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық, ең қадірлі ортасы болатынын айтады. Лашын үшін кең әуе — еркіндік…
Балаға өз тіліңмен сөйлеме,
Өз тілімен сөйле.
Өз тілімен сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баламен қарым-қатынаста оның жасына, түсінігіне, ойлау деңгейіне сай сөйлесу керектігін…
Ана болған дана болады.
Негізгі мағынасы Ана болған әйелдің жүрегі мейірімге, ойы парасатқа толады деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада…
Бала, бала деген базарымыз,
Қай баладан ашылар ажарымыз.
Қай баладан ашылар ажарымыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала ата-ана үшін ең қымбат, ең қызық дүниенің бірі екені. Астарлы…
Әкеңнің қадірін әке болғанда білерсің,
Жастықтың қадірін қартайғанда білерсің,
Жақсының қадірін жамандық көріп білерсің.
Жастықтың қадірін қартайғанда білерсің,
Жақсының қадірін жамандық көріп білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірдегі ең қымбат нәрселердің бағасын көбіне сол нәрседен айырылғанда не оны бастан…
Әкеге баланың алалығы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әке үшін өз баласының аласы, яғни кемшілігі не мінезіндегі өзгешелігі…
Балаға жанның ашуы бірдей,
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал балаға деген сүйіспеншілік пен ата-аналық мейірімнің өте терең екенін білдіреді. Адам үшін…
Ана тілін алмаған - арсыз.
Негізгі мағынасы Ана тілін, яғни ананың ақылын, тәрбиесін, өсиетін тыңдамай өскен адам әдептен алыстап, ар-намысын…
Нар баласын қарпып сүйер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған жанның баласына деген сүйіспеншілігі сырттай қатаң, дөрекі көрінсе де, оның түбінде…
Ата-анадан мал тәтті,
Алтын үйден жан тәтті.
Алтын үйден жан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға мал-мүлік те, алтынмен апталған үй де қымбат көрінуі мүмкін. Бірақ…
Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ағаш отырғызу арқылы адам жерге пайда келтіреді, көлеңке, жеміс, сән…
Атасыз үй - батасыз,
Анасыз үй - панасыз.
Анасыз үй - панасыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың үй ішіндегі орнын өте биік қояды. Тура мағынасында, әкесі жоқ үйде бата беріп…
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жетімдіктің екі түрлі халін салыстырады. Әкесі жоқ бала өмірде сүйеніштен, бағыттан…
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура…
Еңбектің наны тәтті,
Емшектің сүті тәтті.
Емшектің сүті тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз еңбегімен тапқан несібе әрқашан ең қымбат, ең дәмді болатынын айтады. Тура…
Ананың алақаны - балаға айдынды қоныс.
Негізгі мағынасы Ананың алақаны бала үшін ең жылы, ең қауіпсіз орын дегенді білдіреді. Тура мағынасында — анасының…
Жылайтын бала әкесінің сақалымен ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылап тұрған бала жұбаныш іздеп, өзіне ең жақын адамға, яғни әкесіне…
Атаның еккен ағашы ұрпаққа сая.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-бабаның істеген ізгі еңбегі мен қалдырған мұрасы кейінгі ұрпаққа пайда әкелетінін…
Ата дәулетті болса,
Бала ғибратты.
Бала ғибратты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың, әсіресе әкенің, өмірдегі орны мен ықпалы зор екенін меңзейді. Мұндағы «дәулет»…
Соры қалың әкенің -
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әкенің беделі мен отбасындағы тәрбиенің баланың мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Тура…
Ана сүтін ақтамағанды ешкім жақтамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ананың ақ сүтін ақтау — баланың ең басты парызы екенін білдіреді. Ана баланы дүниеге әкеліп…
Әкелі бала - жаужүрек,
Әкесіз бала - сужүрек.
Әкесіз бала - сужүрек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әкенің бала тәрбиесіндегі орнын көрсетеді. Әкесі бар бала қорғаны бардай сезініп, батыл…
Ана жақсылығын ауырсаң білерсің,
Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің.
Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жақындарының, әсіресе ана мен қайын жұрттың қадірі белгілі бір жағдайда анық…
Ағайын өзгеге қиса да, өлімге қимайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың арада реніш, талас, өкпе болса да, қиын-қыстау сәтте бір-бірін жатқа…
Ата өліп, бала қалса,
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен баланың өмірлік байланысын терең көрсетеді. Бірінші жолда әке өмірден өтсе де…
Мал балада қалады,
Бай далада қалады.
Бай далада қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мал-мүлік пен байлық адамнан мәңгі еріп жүрмейді, ол ұрпаққа қалады не…
Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және мінезіне мән береді. Тура мағынасында, жақсы әкеден…
Дәулет есіктен, бала бесіктен кіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ырыс-береке, дәулет үйге есік арқылы кіреді, ал бала бесіктен өсіп-өнеді…
Жас арқалағаннан тас арқалаған жеңіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жас бала көтеріп жүргеннен ауыр тас көтеріп жүру жеңілдеу. Астарлы…
Атаның құны, ананың сүті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана еңбегінің, мейірімі мен тәрбиесінің өлшеусіз екенін білдіреді. «Атаның құны» дегені…
Әйелінен ұялған баласыз өтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелімен ақылдасып, оның алдында қысылатын, өз дегенін толық айта алмайтын…
Атасыз ұлдың ауызы үлкен.
Негізгі мағынасы Аталған мақал әкесіз өскен ұлдың кейде сөзге тоқтамай, көп сөйлеп, білімі мен тәжірибесі аз болса да…
Құлынында кісінемеген ат болар,
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын жас кезінде кісінемесе, ержеткенде нағыз ат болмайды деген ишара…
Шешесі бар жетімнің басында
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мейірімінің, аналық қамқорлықтың қандай қымбат екенін көрсетеді. Тура мағынасында…
Жаман қатын төсегінен белгілі,
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен отбасындағы мінездің сыртқы сөзбен емес, іс-әрекетпен танылатынын білдіреді. Тура…
Ең көп оқылған
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде анық…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
«Ата-ана туралы» мақал-мәтелдерде ата мен ананың бала өміріндегі орны, перзенттік парыз және ұрпақ сабақтастығы айтылады. Халық даналығы ананы мейірім мен шексіз махаббаттың, әкені қорған мен өнегенің бейнесі ретінде көрсетеді, ал баланы ата-ананың жалғасы деп біледі.
«Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалы ата мен баланың ажырамас байланысын бейнелейді. «Ананың ізін қыз басар, Әкенің ізін ұл басар» ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын айтады. «Алты аға бірігіп әке болмас, Жеті жеңге бірігіп ана болмас» әке мен ананың орнын ешкім баса алмайтынын көрсетеді, ал «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың» ана еңбегінің өтеусіз екенін айтады.
Бұл мақалдарды ата-анаға құрмет, отбасы, Аналар күні тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда, ата-анаға арналған тілекте қолдануға болады. Отбасы жайлы көбірек мақалды «Отбасы туралы» бөлімінен табасыз.
«Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалы ата мен баланың ажырамас байланысын бейнелейді. «Ананың ізін қыз басар, Әкенің ізін ұл басар» ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын айтады. «Алты аға бірігіп әке болмас, Жеті жеңге бірігіп ана болмас» әке мен ананың орнын ешкім баса алмайтынын көрсетеді, ал «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың» ана еңбегінің өтеусіз екенін айтады.
Бұл мақалдарды ата-анаға құрмет, отбасы, Аналар күні тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда, ата-анаға арналған тілекте қолдануға болады. Отбасы жайлы көбірек мақалды «Отбасы туралы» бөлімінен табасыз.