Бала - жаның, мал - иманың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал баланың ата-ана үшін қаншалықты қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ, бала — адамның жанындай жақын, өмірінің мәні. Ал астарлы мағынасында, ұрпақ — тіршіліктің жалғасы, үйдің берекесі, көңілдің қуанышы. Мақал сонымен бірге малдың да қазақ өміріндегі орны ерекше екенін, оның адамға ырыс пен сенім, яғни «иман» сияқты қадірлі ұғым беретінін аңғартады. Қазақ түсінігінде мал — тек байлық емес, еңбектің, несібенің, тіршіліктің тірегі.
Образдар мен теңеулер
«Жаның» сөзі баланы жанмен теңеп, оның адамға ең жақын, ең аяулы құндылық екенін көрсетеді. «Иман» сөзі бұл жерде тек діни сенім емес, малға сүйеніп күн көретін көшпелі тіршіліктің берекесі, ырысқа деген сенім, ризықтың белгісі ретінде алынған. Яғни бала мен мал — адамның өміріндегі екі үлкен тірек: бірі рухани қуаныш, бірі тұрмыстық береке.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал баланың тәрбиесі мен отбасы құндылығын бірінші орынға қоюды еске салады. Мысалы, адам жұмыс пен табыс қуамын деп жүріп, баласына көңіл бөлмесе, мақалдың тәрбиелік мәні ескерусіз қалады. Сол сияқты, ата-ана баланың амандығын, тәрбиесін, болашағын ең қымбат нәрсе деп білуі керек.