Бала - балым, баланың баласы - жаным
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ана үшін бала ең қымбат жан екенін білдіреді. «Бала - балым» дегені — бала тәтті балдай сүйкімді, жүрекке ыстық, қуаныш сыйлайтын асыл перзент деген сөз. Ал «баланың баласы - жаным» деуі — немере одан да ардақты, өйткені ол әулеттің жалғасы, ұрпақтың өрісі, қартайған шақтағы қуаныш пен медет. Астарлы мағынасы — адам үшін өз ұрпағынан артық жақын, артық қымбат нәрсе жоқ, сондықтан бала мен немерені аялап, дұрыс тәрбиелеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бал» сөзі баланың тәттілігін, сүйкімділігін, тілге де, көңілге де жағатын қасиетін бейнелейді. Ал «жаным» деген сөз немеренің тек сүйікті ғана емес, өмірдің тірегі, жүрекке ең жақын жан екенін көрсетеді. Яғни мақал бала мен немерені жай туыс емес, адамның ең асыл байлығы ретінде суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-әжелердің немересіне деген ерекше мейірімін, ата-ананың перзентіне деген жауапкершілігін білдіруде жиі айтылады. Мысалы, немересін қолынан жетектеп жүрген әже: «Бала - балым, баланың баласы - жаным» деп, оның өзіне қаншалықты ыстық екенін айтып отырады. Мұндай сөз отбасыдағы сүйіспеншілік пен жылылықты күшейтеді.