Баланың ата-анаға қарызы көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Баланың ата-анаға қарызы көп деген сөз — бала өмірге келіп, өсіп-өнуі үшін ата-ананың еңбегі, қамқорлығы, жанкештілігі орасан екенін білдіреді. Мұндағы «қарыз» тура мағынада ақша не заттық борыш емес, рухани борыш, яғни ата-ана еңбегін ақтау, қадірін білу, құрмет көрсету міндеті. Ата-ана баласы үшін ұйқысыз түн өткізіп, талай қиындыққа төзеді, сондықтан баланың парызы — оларды ренжітпей, сыйлап, көмектесіп, жақсы азамат болу.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қарыз» сөзі ата-ананың еңбегін саудаға салмай, өмір бойы өтелетін қасиетті міндет ретінде танытады. Бала мен ата-ана арасындағы байланыс тек туыстық емес, тәрбие мен мейірімге құрылған терең қатынас екенін көрсетеді. Бұл жерде қарыз — есеппен өлшенбейтін, жүрекпен сезілетін ұғым.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ата-ананы қартайғанда қараусыз қалдырмау, амандығын сұрап тұру, қолынан келген көмекті аямау керегін еске салады. Мысалы, жұмысбасты адам апта сайын ата-анасына хабарласып, дәрі-дәрмегін әперіп, үй шаруасына көмектессе, ол — балалық қарызын өтеудің бір белгісі.