Ата-ана туралы — 2-бет 306
Сұрыптау:
Ана тілін алмаған ұл,
Аман болсын да, жүре берсін.
Аман болсын да, жүре берсін.
Негізгі мағынасы Анасының тілін алмаған, айтқанына құлақ аспаған ұлға басқа тілек жоқ: аман болсын, өз жолымен жүре…
Апаның үйі - кең жайлау.
Негізгі мағынасы Әпкенің шаңырағы жаздың жайлауындай еркін, тоқ, кеңшілік. Мұндағы апа — көбіне тұрмысқа шыққан үлкен…
Апасы киген тонды сіңлісі де киеді.
Негізгі мағынасы Үлкен әпкенің кигені кішісіне қалады, бір отбасында бұл ежелден келе жатқан жай. Мақалдың ауыспалы…
Арғымақты жамандап,
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Негізгі мағынасы Қолыңдағы арғымақты жамандап жүрсің, ал одан да жүйрік тұлпар таптың ба? Ағайыныңды сөгіп жүрсің, ал…
Аруақ аттаған оңбайды.
Негізгі мағынасы Ата-бабаның аруағын аттаған, яғни оларды сыйламаған, атына берген сертін бұзған адамның ісі оңбайды…
Күнде бір мақал
«Ата-ана туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Асығу - баланың ісі,
Аттандыру - ананың ісі.
Аттандыру - ананың ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала асығып, бір іске тез ұмтылады, ал ана баласын жолға шығарып салуды…
Асырайтын жас болса,
Өлетұғын кәрі жоқ.
Өлетұғын кәрі жоқ.
Негізгі мағынасы Асырайтын жас болса, қарт аштықтан, жалғыздықтан өлмейді: оған қамқор болатын, тамағын беріп, күтетін…
Ата-анадан мал тәтті,
Алтын үйден жан тәтті.
Алтын үйден жан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға мал-мүлік те, алтынмен апталған үй де қымбат көрінуі мүмкін. Бірақ…
Ата-ананың ақылы
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Негізгі мағынасы Ата-ананың айтқан ақылы даңғыл, анық жолмен тең: соған түскен адам адаспай, мақсатына жетеді. Ал…
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Ата-ананың қадірін өзің бала сүйіп, оны өсірудің бейнетін көргенде ғана түсінесің: түнгі ұйқысыздық…
Ата-ананы сыйлаған көп жасар,
Сыйламаған жан қинар.
Сыйламаған жан қинар.
Негізгі мағынасы Ата-анасын сыйлаған адам ұзақ жасайды, сыйламаған адам жанын қинап, азап шегеді. Мақал ата-ананы…
Ата-анаң бар болсын,
Бала кезде жар болсын.
Бала кезде жар болсын.
Негізгі мағынасы Адамның ата-анасы тірі болсын, бала кезінде оған жар, яғни сүйеніш, медет болсын деген тілек. Мақал…
Ата-анасыз үйлерде насай-топыр.
Негізгі мағынасы Ата-анасы жоқ үйде насай-топыр, яғни ретсіздік, у-шу, берекесіздік болады. Шаңырақта тәртіп орнатып…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Мақал отбасын бір тұтас табиғат көрінісі ретінде суреттейді: әке — биік, асқар тау, ана — сол таудың…
Ата - балаға сыншы.
Негізгі мағынасы Әке баласын туғаннан көріп, мінезін, қабілетін, кемшілігін бәрінен жақсы біледі. Сондықтан оның…
Ата баласының ат меңіндей белгісі болады.
Негізгі мағынасы Жылқыны иесі денесіндегі меңінен, ерекше дағынан алыстан таниды. Ата баласының да сондай өшпес белгісі…
Ата - бәйтерек, бала - жапырақ.
Негізгі мағынасы Әке — тамыры терең, діңі берік бәйтерек, бала — оның бұтағындағы жапырақ. Жапырақ ағаштан нәр алады…
Атаға бала жеттім десе де,
Батпан ширек кем туады.
Батпан ширек кем туады.
Негізгі мағынасы Бала әкесіне жеттім, теңестім деп ойласа да, одан бәрібір батпанның ширегіндей кем болады. Мақал әке…
Атадан бала, мойыннан жаға озбайды.
Негізгі мағынасы Жаға мойыннан биік көтерілмейтіні сияқты, бала да атасынан озбайды. Мақал үлкен мен кішінің арасындағы…
Атадан бала туар, ата жолын қуар.
Негізгі мағынасы Әкеден туған бала ер жеткенде әкесінің жолын қуады: кәсібін, мінезін, ел ішіндегі орнын жалғастырады…
Атадан бала туса игі,
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Негізгі мағынасы Адамға ұрпақ көру — жақсылық, ол ұрпағы ата жолын, ата-бабаның салт-дәстүрін, кәсібін, адалдығын…
Атадан жақсы ұл туса,
Елдің қамын жейді;
Атадан жаман ұл туса,
Елдің малын жейді.
Елдің қамын жейді;
Атадан жаман ұл туса,
Елдің малын жейді.
Негізгі мағынасы Жақсы ұл ер жеткенде елдің қамын жейді: жұртының тыныштығы, тұрмысы, әділдігі үшін күйінеді. Жаман ұл…
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Негізгі мағынасы Әкеден жақсы ұл туса, ол елінің ең мықтысы, қорғаны болады; ал жаман ұл туса, бүкіл адамзаттың ең…
Атадан жақсы ұл туса,
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
Негізгі мағынасы Жақсы ұл әкесінің есік жақтағы басын төрге сүйрейді, яғни әулеттің абыройын көтеріп, елдің құрметті…
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Негізгі мағынасы Жақсы ұл қардың үстіне де от жаға алады: ең қиын, мүмкін емес сияқты жағдайдан жол тауып, ісін…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Баланың ата-анадан алатын мұрасы екі түрлі: әкеден — өсиет, яғни ақыл, кеңес, өмірлік бағыт; анадан…
Атадан пұл қалғанша ұл қалсын.
Негізгі мағынасы Атадан пұл, яғни ақша-дүние қалғаннан гөрі ұл қалғаны артық дейді. Байлық бір күні таусылады…
Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Негізгі мағынасы Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың, қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың: жақсы әкеден, дұрыс…
Атадан ұл қалса - өзі қалғаны,
Қыз қалса - ізі қалғаны.
Қыз қалса - ізі қалғаны.
Негізгі мағынасы Әкеден ұл қалса, ол өзі қалғандай: ұлы оның шаңырағын, атын, ісін жалғастырады. Қыз қалса, бұл оның…
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
Негізгі мағынасы Қыз әкесінің атағы мен абыройының арқасында жақсы жерге ұзатылады, сол сияқты жай бөз де мата…
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
Негізгі мағынасы Ұл әкесінің даңқымен, қыз анасының абыройымен өмір жолынан өтеді. Ел баланы алдымен ата-анасына қарап…
Ата дәулеті балаға сәулет болмайды.
Негізгі мағынасы Әкеден қалған байлық балаға абырой бола алмайды. Мұраға тиген мал-мүлік адамды біраз уақыт асырайды…
Ата дәулетті болса,
Бала ғибратты.
Бала ғибратты.
Негізгі мағынасы Ата дәулетті болса, бала ғибратты: әкенің дәулеті, яғни байлығы мен бақ-берекесі бар болса, бала…
Ата - кеме, ана - дария.
Негізгі мағынасы Кеме дарияның бетімен жүзеді: оны алға бастайтын, бағыт ұстайтын — кеме, ал оны көтеріп тұрған, жол…
Ата қарғысы - оқ.
Негізгі мағынасы Әкенің қарғысы атылған оқ сияқты: тиген жеріне тиеді, оны қайтарып алу мүмкін емес. Мақал ата-ананың…
Аталы баланың өзі тойған,
Жетім баланың көзі тойған.
Жетім баланың көзі тойған.
Негізгі мағынасы Аталы баланың өзі тояды, жетім баланың көзі тояды: әкесі бар бала тамақты өзі жейді, ал жетім бала…
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
Негізгі мағынасы Анасы өліп, әкесімен қалған бала — «аталы жетім», әкесі өліп, анасымен қалған бала — «аналы жетім»…
Аталы ұл - қожалы құл.
Негізгі мағынасы Әкесі тірі ұл қожайыны бар құл сияқты: ол өз бетімен шешім қабылдамайды, әкесінің ырқында жүреді…
Атанның жүгі тайлаққа, аттың жүгі тайға қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк атанға артылғанымен, уақыт өте сол жүктің бір бөлігі жас…
Атаның еккен ағашы ұрпаққа сая.
Негізгі мағынасы Атаның еккен ағашы ұрпақтың саясына айналады: бүгін отырғызылған көшеттің көлеңкесінде…