Адам туралы — 8-бет 4641
Сұрыптау:
Ақылды жігіт атқа да қонар,
таққа да қонар.
таққа да қонар.
Негізгі мағынасы Ақылды жігіт атқа да мінеді, таққа да отырады: жорыққа шықса, жолы болады, ел басқарса, басқара…
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезін салыстырып көрсетеді: ақылды адам өз ісіне, яғни еңбегіне, ойына, қабілетіне…
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ түсіне сенеді.
Ақымақ түсіне сенеді.
Негізгі мағынасы Ақылды адам ісіне, яғни өз еңбегіне, қолындағы нақты шаруасына сенеді, ал ақымақ түсіне сенеді…
Ақылды көрші - төрің,
Ақымақ көрші - көрің.
Ақымақ көрші - көрің.
Негізгі мағынасы Ақылды көрші — сенің төрің, яғни құрметің, абыройың, жайлы орның; ақымақ көрші — көрің, яғни бейітің…
Ақылды қарт айып іздемейді.
Негізгі мағынасы Ақылды қарт адам өзгеден мін іздеп, ұсақ-түйекке ұрыспайды, кісінің кемшілігін бетіне басып, айыптауға…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақылды қасыңнан қорықпа,
Жарымес досыңнан қорық.
Жарымес досыңнан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адам жақын болса да, одан сескенудің қажеті жоқ, ал жарымес, яғни…
Ақылды қателессе,
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
Негізгі мағынасы Ақылды адам қателессе, оның себебін өз басынан көреді, ал ақымақ қателессе, кінәні досынан іздейді…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Ақылды қызға ана көп,
Аяулы жанға пана көп.
Аяулы жанға пана көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды, ибалы, жақсы мінезді қыздың айналасында қамқор, құрмет көрсететін адамдар көп…
Ақылды мақтанса, іс тындырар,
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
Негізгі мағынасы Ақылды мақтанса, ісін тындырады, ақымақ мақтанса, аяғын сындырады. Ақылды адам бір нәрсені істеймін…
Ақылды мен ақымақ келісе алмас,
Атан түйе текемен сүзісе алмас.
Атан түйе текемен сүзісе алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды адам мен ақымақ адамның ойы, түсінігі, мінезі бір арнаға түспейтінін білдіреді…
Ақылдыны алысым деме,
Ақылсызды жақыным деме.
Ақылсызды жақыным деме.
Негізгі мағынасы Ақылды адамды алыс деп жатсынба, ақылсызды туысым, жақыным деп жаныңа тартып, оған арқа сүйеме. Ел…
Ақылдының алды,
Ағып жатқан дария.
Сараң адамның алды,
Қу тақыр, шөл жазира.
Ағып жатқан дария.
Сараң адамның алды,
Қу тақыр, шөл жазира.
Негізгі мағынасы Ақылды адамның алды ағып жатқан дария, ал сараң адамның алды қу тақыр, шөл жазира. Алды дегені — оның…
Ақылдының алдымен жүр,
Ақымақтың артымен жүр.
Ақымақтың артымен жүр.
Негізгі мағынасы Ақылды адамның алдында жүру қауіпті емес: ол арқаңнан соқпайды, қателессең, ескертіп, жөн сілтейді. Ал…
Ақылды өтірік шаршатады.
Негізгі мағынасы Өтірік ақылды шаршатады: шындық бір-ақ рет айтылады да, есте өзі сақталады, ал өтірікті ойлап табу…
Ақылды үйленгенше,
Ақымақ ұл сүйеді.
Ақымақ ұл сүйеді.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «ұл сүю» — ұл көру, перзентті болу деген мағына, қазақтағы «немере сүю», «бала сүю»…
Ақылды ұры өз ауылын тонамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы бар ұры өзі тұратын ауылға, таныс жұртқа зиян келтірмейді. Астарлы…
Ақылды шалалығын байқатпайды,
Оқыған балалығын байқатпайды.
Оқыған балалығын байқатпайды.
Негізгі мағынасы Ақылды адам шалалығын, яғни білмейтін, толық меңгермеген тұсын байқатпайды, ал оқыған адам балалығын…
Ақыл - жан қуаты.
Негізгі мағынасы Тамақ денеге күш берсе, ақыл жанға қуат береді. Мақал адамның ішкі күшін ақылмен өлшейді: ақылы бар…
Ақыл жасқа қарамайды, басқа қарайды.
Негізгі мағынасы Ақыл адамның жасына емес, басына қарап бітеді: жас та ақылды, үлкен де ақылсыз болуы мүмкін. Мақал…
Ақыл - жастан, асыл - тастан.
Негізгі мағынасы Асыл тас кәдімгі тастың арасынан шығады; ақылды сөз де кейде жасы кіші адамның аузынан шығады. Мақал…
Ақыл - жас ұланнан,
Жүйрік - тай, құнаннан.
Жүйрік - тай, құнаннан.
Негізгі мағынасы Адамның ақылы жас ұлан кезінде-ақ байқалады, жылқының жүйріктігі тай мен құнан шағында білінеді. Мақал…
Ақыл - жүректің суаты.
Негізгі мағынасы Шөлдеген мал суатқа барып шөлін қандыратыны сияқты, жүрек те ақылға жүгініп, тыныштық табады. Жүрек…
Ақыл қалмас қашқанда,
Дегбір қалмас сасқанда.
Дегбір қалмас сасқанда.
Негізгі мағынасы Қорқып қашқан адамның есі шығады, ақылы қалмайды, сасқан, абдыраған адамның дегбірі, яғни сабыр-байызы…
Ақыл қонбаған жігітке,
Бақыт та қонбайды.
Бақыт та қонбайды.
Негізгі мағынасы Басына ақыл қонбаған жігітке бақыт та қонбайды. Мақал бақыт пен ақылды бір-біріне байланыстырады…
Ақыл - сөзде, мерей - көзде.
Негізгі мағынасы Адамның ақылы сөйлеген сөзінен, ал көңіліндегі қуаныш пен мерейі көзінен көрінеді. Ақылды бетке жазып…
Ақылсыз бас аяққа тыным бермейді,
Сәурік айғыр саяққа тыным бермейді.
Сәурік айғыр саяққа тыным бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдағы орынсыз қимыл, ойсыз әрекет тыныштық бермейтінін аңғартады. Ақылсыз кісі не істесе…
Ақылсыз би болмас,
Сәулесіз үй болмас.
Сәулесіз үй болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ақылы жоқ адам би бола алмайды, ал жарығы жоқ үй тіршілікке…
Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
Негізгі мағынасы Ақылсыз дос білместіктен саған зиян келтіруі мүмкін: жақсылық жасаймын деп ісіңді бүлдіреді, сырыңды…
Ақылсыздың сүйгені жаман,
Ақымақтың түйгені жаман.
Ақымақтың түйгені жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл-парасаты жоқ адамның таңдауы да, қорытқан ойы да көбіне теріс болатынын білдіреді. Тура…
Ақылсыз жігіт -
Ауыздықсыз ат.
Ауыздықсыз ат.
Негізгі мағынасы «Ақылсыз жігіт — ауыздықсыз ат» деген мақал ақылы жоқ, сабырсыз, өзін тежей алмайтын адамның ісі де…
Ақылсыз қайрат - азап.
Негізгі мағынасы Ақылсыз қайрат – ойсыз, бағытсыз қолданылған күштің пайдасынан гөрі зияны көп болатынын білдіреді…
Ақылсыз қайрат бас жарар.
Негізгі мағынасы Ақылсыз қайраттың соңы опық жегізеді. Бұл мақалдың тура мағынасы — күші бар, бірақ оны дұрыс бағыттай…
Ақылсыз сұрақ беріп,
Ақылды жауап күтпе.
Ақылды жауап күтпе.
Негізгі мағынасы Сұраққа қарай жауап: ойланбай, мәнсіз, орынсыз қойылған сұрақтан ақылды жауап шықпайды. Мақал кінәні…
Ақылы аздың азабы көп.
Негізгі мағынасы «Ақылы аздың азабы көп» деген мақал ойсыз, аңғарымсыз, парасат-пайымы кем адамның өмірде жиі…
Ақылы алқымынан аспаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында адамның ақылы өз «алқымынан», яғни бойының шамасынан да аспайды дегенге…
Ақылы асқан жақсыны
Алысым деп ойлама.
Ақылы жоқ жаманды
Жақыным деп ойлама.
Алысым деп ойлама.
Ақылы жоқ жаманды
Жақыным деп ойлама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды туыстығына, таныстығына немесе сыртқы жақындығына қарап емес, ақылы мен мінезіне…
Ақылы аузында, көзі төбесінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ақылды болып көрінгенімен, шын мәнінде орынсыз сөйлеп, өз-өзін тым жоғары қоятын…
Ақылы жоқ адамға
Адырайған көз бітеді.
Дуасы жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітеді.
Адырайған көз бітеді.
Дуасы жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы кем, ойы таяз адамның сырт көзге ғана дөрекі, даурығы көп болып көрінетінін меңзейді…
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін…