Адам туралы — 7-бет 4641
Сұрыптау:
Ақта қара жоқ,
Қараға шара жоқ.
Қараға шара жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түстің ішінен қараны, қараның ішінен ақты таба алмайсың. Астарлы…
Ақтан жабысқан пәледен сақтан,
Аяқ астынан шыққан жаладан сақтан.
Аяқ астынан шыққан жаладан сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды күтпеген қауіптен, аяқ астынан төнетін жамандықтан сақ болуға шақырады. Тура…
Ақтың отын ақымақ өшірмейді.
Негізгі мағынасы «Ақтың отын ақымақ өшірмейді» деген мақал адал, таза, әділ істің жолын ешқандай аңғалдық та, келеңсіз…
«А, Құдай! А, Құдай!» -
Сыйынғанның белгісі.
«Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» —
Бұйырғанның белгісі.
Сыйынғанның белгісі.
«Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» —
Бұйырғанның белгісі.
Негізгі мағынасы Мақал адамның сөзіне қарап оның жағдайы мен орнын тануға болатынын айтады. «А, Құдай!» деп жиі…
Ақша ашпайтын құлып жоқ.
Негізгі мағынасы Құлыпты кілт ашады, ал мақалда кілттің орнына ақша тұр: ол қандай есікті болса да ашып береді. Құлып…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақша болса, алақанда сорпа қайнатады.
Негізгі мағынасы Алақанда сорпа қайнату — мүмкін емес іс: от та, қазан да жоқ, судың өзі саусақ арасынан ағып кетеді…
Ақшада көз жоқ.
Негізгі мағынасы Ақшаның көзі жоқ, яғни ол кімнің қолында жатқанын көрмейді, иесін танымайды. Мал болса енінен…
Ақша қарда көп жүрсең,
Көзің бір күн қарығар.
Ағайыннан шет жүрсең,
Көңілің бір күн тарығар.
Көзің бір күн қарығар.
Ағайыннан шет жүрсең,
Көңілің бір күн тарығар.
Негізгі мағынасы Аппақ қардың үстінде ұзақ жүрсең, күн шағылысып, бір күні көзің қарығады; ағайыннан шет жүрсең, бір…
Ақшаның көзі қызыл.
Негізгі мағынасы Ақша қызыл көзді, яғни ашкөз, қомағай: ол адамның да көзін қызартып, нәпсісін қоздырады. Қазақ тілінде…
Ақшасыз қалаға шықпа,
Қарусыз далаға шықпа.
Қарусыз далаға шықпа.
Негізгі мағынасы Ертеде қалаға барған дала адамы малын сата алмай, ақшасыз қалса, онда ас та, қонар орын да, көлік те…
Ақшелегі түскендей ақтарылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің бар сырын бүкпей, түгел ашып айтуын білдіреді. Тура мағынасында «ақ шелектің…
Ақыл - адам көрігі,
Ақылдың сабыр - серігі.
Ақылдың сабыр - серігі.
Негізгі мағынасы Ақыл адамды көркейтеді, ал ақылдың айнымас серігі — сабыр. Мақал адамның шын көркі бет-әлпетінде емес…
Ақыл азбайды, білім тозбайды.
Негізгі мағынасы Ақыл бүлінбейді, азып-тозбайды; білім киім сияқты ескіріп, жыртылмайды. Мақал адам иеленетін басқа…
Ақыл айтсаң, мақұл айт.
Негізгі мағынасы Ақыл айтсаң, мақұл айт, яғни орынды, қисынды, тыңдаушы қабылдай алатын кеңес айт. Мақұл — дұрыс, жөн…
Ақыл - Алланың сыйы.
Негізгі мағынасы Ақыл адамның өз қолымен жасаған дүниесі емес, оған берілген сый — мақалдың айтары осы. Сыйды ешкім…
Ақыл - алтын сандық,
Адамына қарай ашылар.
Адамына қарай ашылар.
Негізгі мағынасы Ақыл ішінде асыл заты бар алтын сандыққа теңеледі, ал ол сандық кез келген адамның алдында ашыла…
Ақыл - арқан,
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Негізгі мағынасы Адам — қазық, ақыл — арқан, ой — өріс. Арқанға байланған ат қазықты айнала, арқан жеткен жерге дейін…
Ақыл - ар-ұяттың күзетшісі.
Негізгі мағынасы Ақыл ар мен ұятты күзетіп тұрады: адам ұят іске бой ұрмақ болғанда, ақыл оны тоқтатып, «бұл саған…
Ақыл арымас, алтын шірімес.
Негізгі мағынасы Ақыл арымайды, яғни көп жұмыстан жүдеп-қажымайды, ал алтын жерде жатса да шірімейді. Мақал ақылды…
Ақыл атасы - ақиқат.
Негізгі мағынасы Ақылдың атасы, яғни түп-тегі, бастауы — ақиқат, шындық. Шын ақыл жалғанға сүйенбейді: ол істің анығын…
Ақыл байлық - азбас байлық,
Темір байлық - тозбас байлық.
Темір байлық - тозбас байлық.
Негізгі мағынасы Ақыл — азбайтын, азаймайтын байлық, темір — тозбайтын байлық. Мақал байлықтың тұрақтысы мен өткіншісін…
Ақыл бастайды, аяқ тастайды.
Негізгі мағынасы Алдымен ақыл бастайды, аяқ соның соңынан қадам басады. Адам бір іске кіріспес бұрын ойланып, бағытын…
Ақыл бітпес дәулетке,
Дәулет бітпес келбетке.
Дәулет бітпес келбетке.
Негізгі мағынасы Мұндағы «бітпес» — «таусылмас» емес, «бітпейді, қонбайды» деген мағынада. Байлыққа ақыл қоса бітпейді…
Ақыл болса, бақыр табылар.
Негізгі мағынасы Ақылы бар адам ақшасыз қалмайды: бақыр, яғни тиын-тебен, табыс оған табылады. Мақал ақыл мен ақшаны…
Ақылға кішілік жүрмейді.
Негізгі мағынасы Ақыл жасқа, атаққа, лауазымға қарамайды: дұрыс сөзді кіші айтса да, ол ақыл болып қала береді. Кішілік…
Ақылдан жақын дос бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақалда сұрақ түрі арқылы өмірдегі ең қымбат төрт құндылық аталады: ақыл, сабыр, жастық шақ және…
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Негізгі мағынасы Ақыл дарияға теңеледі: одан қанша алсаң да, тартылмайды. Жер — қазына: қанша қазсаң да, байлығы…
Ақыл дария білгенге,
Бұл дүние жоқ өлгенге.
Бұл дүние жоқ өлгенге.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылдың шексіз құндылығын білдіреді. Ақылды адам үшін ол — дария сияқты терең де кең қазына…
Ақылды адам айтқызбай біледі,
Ақсұңқар қаққызбай іледі.
Ақсұңқар қаққызбай іледі.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға бәрін айтып түсіндірудің қажеті жоқ, ол жағдайды бір ишарадан, тіпті айтылмаған…
Ақылды адам батпан-ақ,
Ақылсыз адам сасқалақ.
Ақылсыз адам сасқалақ.
Негізгі мағынасы Ақылды адам батпандай салмақты, орнықты болады; ақылсыз адам сасқалақтап, не істерін білмей әбігерге…
Ақылды арын қорғайды,
Сараң малын қорғайды.
Сараң малын қорғайды.
Негізгі мағынасы Ақылды кісі арын, намысын қорғайды, сараң кісі малын қорғайды. Әр адам ең қымбат деп білгенін…
Ақылды аузын жауып, ділін ашар.
Негізгі мағынасы Ақылды адам аузын жауып, ділін ашады: аз сөйлеп, көңілін, ішкі ойын ашады. Діл — жүрек, көңіл, ішкі…
Ақылды әйел күйеуінің ойнап айтқанын
Ойлап талдайды.
Ойлап талдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің зеректігін, байсалдылығын және сөздің астарын түсіне білетін парасатын көрсетеді…
Ақылды бақырды да бағалайды,
Ақымақ алтынды да қаралайды.
Ақымақ алтынды да қаралайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бағасы байлығымен емес, ақыл-парасатымен өлшенетінін білдіреді. Ақылды адам аз ғана…
Ақылдыға айтқан сөз жөнін табар,
Ақымаққа айтқан сөз далада қалар.
Ақымаққа айтқан сөз далада қалар.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға айтылған сөз жерде қалмайды: ол оны тыңдап, ойланып, қажетін алып, ісіне жаратады…
Ақылдыға ар қымбат,
Ақымаққа жан қымбат.
Ақымаққа жан қымбат.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға ар қымбат, ақымаққа жан қымбат. Ақылды кісі үшін ең бағалы нәрсе — абырой, намыс, ұят…
Ақылдыға - заң, ақымаққа - таяқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адамға тәртіп пен ереже жеткілікті, ол дұрыс жолды сөзбен де…
Ақылдыға - ишарат, ақымаққа - таяқ.
Негізгі мағынасы Ақылды адамға ишарат, яғни ыммен, емеурінмен білдіру жетеді, ал ақымақ таяқ тимейінше түсінбейді…
Ақылды десе болар, сұрамай білгенді,
Жомарт десе болар, сұратпай бергенді.
Жомарт десе болар, сұратпай бергенді.
Негізгі мағынасы Сұрамай-ақ білетін адамды ақылды деп атауға болады, сұратпай-ақ беретін адамды жомарт деп атауға…
Ақылды дос аздырмайды.
Негізгі мағынасы Ақылды дос сені жаман жолға түсірмейді, адастырмайды, азғындатпайды. Ол қателескеніңді көрсе…