Ақылды үйленгенше,
Ақымақ ұл сүйеді.
«Ақылды үйленгенше, Ақымақ ұл сүйеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдағы «ұл сүю» — ұл көру, перзентті болу деген мағына, қазақтағы «немере сүю», «бала сүю» тіркестері осыдан. Тура мағынасы: ақылды адам үйлену туралы ойланып, есептеп, таңдап жүргенде, ақымақ деп жүрген біреу әлдеқашан үйленіп, ұлын сүйіп отырады. Астарлы мағынасы — шамадан тыс ойлану, шешімді кейінге қалдыра беру адамды мүмкіндіктен құр қалдырады, ал батыл қадам жасаған адам, тіпті ол ақылды саналмаса да, нәтижеге ертерек жетеді.
Образдар мен теңеулер
«Ақылды» мен «ақымақ» әдейі қарама-қарсы қойылған. Мақал ақымақтықты мақтамайды, бірақ ақылдың да кемшілігі болатынын әзілмен көрсетеді: ақыл әрекетке айналмаса, жеміс бермейді. «Үйленгенше» деген сөз күту мен созбалаңның ұзақтығын білдіреді, ал «ұл сүю» — нақты, қолға ұстаған нәтиже. Мақалдағы күлкі ақылдыны мазақтау емес, оны ойдан іске көшуге асықтыру.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін мақал отбасы құрудан бөлек, кез келген маңызды шешімге қатысты айтылады. Мысалы, бір адам кәсіп ашуды жылдар бойы жоспарлап, тағы бір курс, тағы бір кеңес күтіп жүргенде, оның қарапайым ғана танысы шағын дүкен ашып, тәжірибе жинап үлгереді. Ойлану керек, бірақ мінсіз сәтті күте бермей, дер кезінде бел буған жөн.
Aqymaq ul súıedi.