Ақылды үйленгенше,
Ақымақ ұл сүйеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылды адам үйлену арқылы өз өмірін саналы түрде құрады, ал ақымақ ұл ата-анасына ғана сүйеніп, өз бетінше кемелдене алмайды. Астарлы мағынасы: адамды өсіретін нәрсе — жауапкершілік, өмірлік таңдау және ақылмен әрекет ету. Үйлену мұнда отбасы құрудың, есейіп, өз тіршілігіңе ие болудың белгісі ретінде айтылған. Ал ақылсыздық — тек жасқа емес, мінезге байланысты кемшілік екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйлену» — ер жігіттің дербестікке қадам басуы, өмірді өзі көтеруі дегенді білдіреді. «Ақымақ ұл» — өз ісін ойламайтын, тек біреуге арқа сүйейтін адам бейнесі. «Сүйеді» сөзі тікелей мағынада жақсы көруді емес, сүйеніп, иек артуды аңғартады. Яғни мақалда ақыл мен жауапкершілік бір жағында, ал дәрменсіздік пен жасықтық екінші жағында салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды өз өмірін өзі құра алатын, табыс тауып, отбасыға жауапкершілікпен қарайтын адамды дәріптегенде қолдануға болады. Мысалы, бір жігіт оқуын бітіріп, жұмысқа тұрып, отбасы құруға дайындалса, үлкендер оның дербестікке ұмтылғанын осы мақалмен бағалай алады.
Aqymaq ul súıedi.