Адам туралы — 5-бет 4641
Сұрыптау:
Айды етегіңмен жаба алмайсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шындықты, табиғи нәрсені немесе өте үлкен құбылысты жасыра алмайтынын білдіреді…
Айдың ізін ай басар,
Аттың ізін тай басар.
Аттың ізін тай басар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жүрген ізіне ай ғана жетеді, аттың ізіне тай ғана ілесе алады…
Ай жарығы әлемге,
Шам жарыгы түбіне.
Шам жарыгы түбіне.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жарығы кең әлемді жарық қылады, ал шамның жарығы өз тұрған жерінің…
Ай жарық, қоян арық.
Негізгі мағынасы «Ай жарық, қоян арық» деген мақал сырттай қарағанда түннің ай жарықты болғанын, қоянның азып-жүдеп…
Ай күннен артық,
Күндіз Күнсіз де жарық.
Күндіз Күнсіз де жарық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айдың жарығы түнде көрінсе, күннің нұры күндіз бәрін айқын етеді; ал…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Айқай әділдіктің белгісі емес.
Негізгі мағынасы Айқайлап сөйлеу әділдікке жетелемейді, керісінше ақиқаттың салмағын төмендетуі мүмкін. Мақалдың тура…
Айқайға «аттан» қоспа.
Негізгі мағынасы «Айқайға аттан қоспа» деген мақал адамды байыппен ойлануға шақырады. Тура мағынасында, бос шуға…
Айқайы көптің айтары жоқ.
Негізгі мағынасы Айқайы көптің айтары жоқ деген мақал көп сөйлеп, даурығып жүрген адамның сөзі салмақсыз болатынын…
Айла алтау, ақыл жетеу.
Негізгі мағынасы Айла алтау болса, ақыл жетеу: айла-тәсіл қанша көп болса да, ақыл одан бір қадам алда. Мақал айла мен…
Айланы алысқа құр,
Пайданы жақынға қыл.
Пайданы жақынға қыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға істі оймен, есеппен істеуді ескертеді. Тура мағынасында — айланы, яғни амал-тәсілді…
Айлас қатын мұңдас.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «айлас» сөзі «құрдас», «сырлас» сөздері сияқты жасалған: бір айда босанған немесе аяғы ауыр…
Айна айна емес, халық айна.
Негізгі мағынасы Айна айна емес, халық айна деген сөз: адамның шын бейнесін шыны айна емес, ел-жұрттың көзқарасы…
Айнаға үйір бойын түзейді,
Халыққа үйір ойын түзейді.
Халыққа үйір ойын түзейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз-өзін түзетуі айналасындағы ортаға байланысты екенін айтады. Айнаға жиі қараған…
Айналдырған ауру алмай қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды айналдырып, шыр айналдыратын ауру ақыры жеңіп тынады. Астарлы…
Айран сұрай келіп,
Шелегіңді жасырма.
Шелегіңді жасырма.
Негізгі мағынасы Айран сұрай келген екенсің, шелегіңді жасырма. Ауылда көршіден айран сұрауға келген адам қолына ыдыс…
Айтақтай-айтақтай, қасқырдан да ұят болды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта айтып, кісінің мазасын алып, тіпті түзелмейтін…
Айт, арапада өтірік сөйлегеннің
Намаз күні жүзі қара.
Намаз күні жүзі қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айту мен екіжүзділіктің түбі әшкере болатынын ескертеді. Адам бір күн алдауы мүмкін…
Айтар сөзін білмесе,
Адамдықтан не пайда?
Артқан жүгін тартпаса,
Атандықтан не пайда?
Адамдықтан не пайда?
Артқан жүгін тартпаса,
Атандықтан не пайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға тек аты ғана емес, ісі де сай болу керегін айтады. Бірінші жолда сөзін білмеген…
Айтқан ауыз, жылаған көз жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөз бен істің үйлеспеуін, бір нәрсені айтып тұрып, соған қарсы әрекет етуді сынайды. Тура…
Айтқызған - жаманның ісі,
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істі өз еркімен, ойланып әрі жауапкершілікпен істеу керек екенін білдіреді. Адамды үнемі…
Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Жігіт болғанын білмейді.
Негізгі мағынасы Ай жаңадан туып, күн сайын толысып отырады, бірақ оның толған сәтін ешкім дәл байқамай қалады: кеше…
Айтпайын десем аузым бар,
Көрмейін десем көзім бар.
Көрмейін десем көзім бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көргенін, білгенін іште сақтап тұра алмайтынын білдіреді. Тура мағынада адамда ауыз…
Айтпаса, жүректен кетеді,
Тартпаса, білектен кетеді.
Тартпаса, білектен кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішіндегі ой, өкпе, реніш немесе ойға түйген сөз уақытында айтылмаса, жүректе жатып…
Айтпас жерде аузыңды тый,
Қышынбас жерде қолыңды тый.
Қышынбас жерде қолыңды тый.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз сөйлемеуге, қажетсіз іске араласпауға шақырады. Тура мағынасында «айтатын жер…
Айтсам, тілім күйеді,
Айтпасам, ділім күйеді.
Айтпасам, ділім күйеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ішіндегі ауыр күйді, екіұдай халді білдіреді. Бір жағынан, шындықты айтса, сөзінің…
Айтсам - ұят, айтпасам - қиянат.
Негізгі мағынасы «Айтсам - ұят, айтпасам - қиянат» деген мақал адамды қиын таңдау алдында қалатын сәттерді білдіреді…
Айтсаң, сөзіңе жет,
Мінгес те, үйіңе жет.
Мінгес те, үйіңе жет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға айтқан сөзін нақты, жинақы әрі мақсатқа сай айту керек екенін меңзейді. «Айтсаң…
Айтсаң, тілің күйеді,
Айтпасаң, дінің күйеді.
Айтпасаң, дінің күйеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екіұдай күйге түсіретін қиын жағдайды білдіреді. Бір жағынан, шындықты айтсаң, басыңа…
Айттым болды, кестім үзілді.
Негізгі мағынасы «Айттым болды, кестім үзілді» деген мақал айтылған сөздің қайта қаралмайтынын, біржола шешім…
Айтып істеген ұрлықтың айыбы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрлықты алдын ала айтып, жоспарлап істесе де, оның күнәсі мен айыбы…
Айтысқан соң дау емес пе,
Алысқан соң жау емес пе?
Алысқан соң жау емес пе?
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзге келіп, тартысып қалған екі жақтың арасы суып, ақыры дау-дамайға айналатынын білдіреді…
Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
Негізгі мағынасы Айыбы, яғни кінәсі не кемшілігі бар адам ақыл-кеңестен, ескертуден сырт қалмауы керек. Бұл мақал тура…
Айыбы бардың тізесі қалтырайды,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айыбы, кінәсі бар адамның өзін сенімсіз сезініп, қорқақтап, жүрегі…
Айырдан туған жампоз бар,
Нар емес десе нанғысыз.
Қарадан туған жігіт бар,
Ханға күнін салғысыз.
Нар емес десе нанғысыз.
Қарадан туған жігіт бар,
Ханға күнін салғысыз.
Негізгі мағынасы Қарапайым айыр түйеден де нар екеніне күмән келтірмейтін жампоз туады, сол сияқты қара халықтан да хан…
Айыр етекті шапандыға ит өш.
Негізгі мағынасы «Айыр етекті шапандыға ит өш» деген мақал сыртқы пішінге, киім үлгісіне қарап біреуді жек көру…
Айыр інген кез болса,
Мұрындығы қалар жырылып.
Мұрындығы қалар жырылып.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр інген, яғни жүк артылған не жетекке үйренген інген кейде шабысып…
Айыр құйрық шаяннан,
Айыр тілді адам жаман.
Айыр тілді адам жаман.
Негізгі мағынасы Шаянның құйрығында у бар, шақса ауыр зардап тигізеді. Мақал айыр тілді адам одан да жаман дейді. Айыр…
Айыр - пішен қасында,
Кісен - кереге басында.
Кісен - кереге басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр пішеннің жанында тұрады, ал кісен керегенің басында ілулі тұр…
Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды.
Негізгі мағынасы Ердің артқы қасы бөлек алынып берілмейді: ол ердің өзегі, оны сындырсаң, ер жарамсыз болады…
Айырым-айырым жол сүрлеуін түйе білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолда, шөлді жерлерде немесе көш-қон кезінде жолдың бұрылысы мен…