«А, Құдай! А, Құдай!» -
Сыйынғанның белгісі.
«Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» —
Бұйырғанның белгісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің өзінен гөрі, адамның ішкі күйі мен мінезін танытады. «А, Құдай!» деп жалбарыну — адамның шарасы таусылып, көмек пен медет сұраған сәтін білдіреді. Ал «Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» деп бұйыру — айқын ерік, үстемдік, тыйым салу не тоқтату мағынасын береді. Яғни біреуі — көмекке мұқтаждықтың, екіншісі — билік пен кесімділіктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «А, Құдай!» сөзі образ ретінде адамның әлсіздігін, тәуекел мен үмітін көрсетеді. Бұл жерде Құдайға сыйыну тек діни ұғым ғана емес, жанның тығырықтан жол іздеуі. Ал «Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» — қысқа да қатқыл бұйрық сөздер. Олар дауыс ырғағы арқылы адамның мінезін, ашуын, өктемдігін немесе тәртіп орнату ниетін танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сөздің мәнерін, интонацияның күшін түсіндіру үшін қолданылады. Бір адам қиын сәтте: «А, Құдай!» десе, екіншісі: «Тәйт, шулама!» деп тоқтатады. Мысалы, отбасында бір кісі уайымдап басына іс түскенде жалбарына сөйлейді, ал жауап беруші адам мәселені нақты шешіп, қысқа бұйрықпен тәртіпке шақырады. Бұл мақал сөз бен көңіл күйдің байланысын дәл аңғартады.
Syıynǵannyń belgisi.
«Tek!», «Táıt!», «Sháıt!» —
Buıyrǵannyń belgisi.