Ақылдан жақын дос бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда сұрақ түрі арқылы өмірдегі ең қымбат төрт құндылық аталады: ақыл, сабыр, жастық шақ және қымыз. «Ақылдан жақын дос бар ма?» дегені — адамды дұрыс жолға бастайтын, адастырмайтын ең сенімді серік ақыл екенін білдіреді. «Ашудан жаман қас бар ма?» — ашу адамның өзіне де, өзгеге де зиян келтіретін ең қауіпті мінез екенін ескертеді. «Жиырма бестен артық жас бар ма?» — жастықтың қайраты, қуаты, қызығы осы шақта мол болатынын аңғартады. «Қымыздан дәмді ас бар ма?» — қымыздың қазақ тұрмысындағы ең қадірлі, шипалы, дәмді сусын екенін дәріптейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақыл» — адамды жетелейтін дос бейнесінде, ал «ашу» — дұшпан бейнесінде берілген. Яғни ақыл жақын серік болса, ашу қас жау сияқты. «Жас» сөзі жастық дәуреннің символы ретінде қолданылып, адамның жігері мен мүмкіндігін көрсетеді. «Қымыз» болса, тек тағам емес, береке мен қазақы өмір салтының белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: шешім қабылдағанда асықпай, ақылға жүгіну керек. Мысалы, жұмыста біреу ренжітіп, адам ашумен жауап бермек болса, осы мақал еске түсіп, сабыр сақтайды. Сондай-ақ жастықты босқа өткізбей, денсаулық пен білімге мән беру керегін ұқтырады.
Ashýdan jaman qas bar ma?
Jıyrma besten artyq jas bar ma?
Qymyzdan dámdi as bar ma?