Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Отыз тістен шыққан сөз
Отыз рулы елге тарайды.
Отыз рулы елге тарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыздан шыққан сөз бір адамның шеңберінде қалмай, көпшілікке тез жетеді...
Аузына ақ ит кіріп, қара ит шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам таңертең ұйқыдан тұрып, оянған сәтте мінезі жұмсақ, таза көңілді, тілі де, ниеті де...
Тастай батып, судай сіңді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, сөздің не болған жағдайдың еш із қалдырмай, мүлде жоғалып кеткенін білдіреді....
Жаман көрші көңіліңді қалдырар,
Жақсы көрші жұлдызыңды жандырар.
Жақсы көрші жұлдызыңды жандырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршінің адам өміріндегі орны өте үлкен екенін білдіреді. Жаман көрші болса, күнделікті т...
Өлгеннің жаманы жоқ,
Тірінің жаманнан аманы жоқ.
Тірінің жаманнан аманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адам туралы жаман сөз айтылмайды, ал тірі адам жаман кісінің ке...
Мақтаған сиыр шелекке тышар.
**Негізгі мағынасы** «Мақтаған сиыр шелекке тышар» деген мақал сырттай жақсы көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы бола берме...
Қырық атан ұстама,
Қырық тамыр ұста.
Қырық тамыр ұста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық атан сияқты ауыр жүктемені ұстағаннан гөрі, қырық тамырды ұстап,...
Көп біл, аз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Көп біл, аз сөйле деген сөз адамның алдымен білім жинап, ойлануға мән беруі керек екенін білдіреді....
Құлаққа ұрған танадай.
**Негізгі мағынасы** Құлаққа ұрған танадай деген тіркес мүлде қозғалыссыз, селт етпей тұрған күйді білдіреді. Тура мағын...
Адам болар бала алысқа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа...
Өзін ғана ойлаған -
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі болмысын ойшылдықпен бағалайды. Тек өз пайдасын ғана көздеп, айналасындағы ж...
Ел мақтаған жігітті қыз жақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің жақсы атаған, абыройлы деп таныған жігітіне басқа жұрт та құрметпен қарайтынын білд...
Өзім білем деген өрге баспас.
**Негізгі мағынасы** «Өзім білем деген өрге баспас» деген мақал адамның өзін тым жоғары қойып, өзгенің ақылын тыңдамайты...
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атағы бар мата болса, одан тігілген бөз де өтімді келеді. Астарл...
Бітер істің басына,
Жақсы келер қасына.
Жақсы келер қасына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қандай да бір істің сәтті аяқталуына дұрыс адам, яғни жақсы ниетті, ақылды, ісмер кісі ке...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.