Атың жаман болса,
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі серіктің, таңдаудың қадірін көрсетеді. «Атың жаман болса» дегені — мінсіз, жарамды атқа ие болмау; тура мағынада ол жолда да, көште де, шаруашылықта да кедергі. Астарлы мағынасы — сапасыз, сенімсіз нәрсе адамды мақсатына жеткізбейді, талай арманды тежейді. «Алғаның жаман болса» — өзіңе жар еткен адамың мінезсіз, сыйсыз, үйлеспейтін болса, үй ішінің берекесі бұзылады. Яғни, жаман таңдау адамның қуанышын азайтып, тыныштығын кетіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — тек көлік емес, жолыңды ашатын серік, тірлік пен әрекеттің символы. «Арман» — адамның биік мұраты, ал ат соған жеткізер құрал ретінде алынады. «Алғаның» — жар, отбасының тірегі. «Мейман» сөзі бұл жерде үйге келетін қонақ емес, береке, қызық, думан, жылылық мәнінде жұмсалып тұр: үйдің берекесі кетсе, қонақ та, қуаныш та азаяды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген таңдауға қатысты айтылады: көлік, жұмыс, дос немесе жар таңдауда асықпау керегін ескертеді. Мысалы, адам сенімсіз әріптеспен іс бастаса, жобасы кешеуілдеп, арманына жетуі қиын болады. Сондықтан мақал «жақсыны таңда, берекең артады» деген ойды ұқтырады.
Armanyń ketedi.
Alǵanyń jaman bolsa,
Meımanyń ketedi.