Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Ағаштан ағаш сәнін алады,
Адамнан адам тәлім алады.
Адамнан адам тәлім алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бір-бірінен үйреніп, үлгі алып өсетінін білдіреді. Тура мағынада бір ағашт...
Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады.
**Негізгі мағынасы** Құс қанатының күшімен биікке көтеріледі, ал құйрығы оған қонғанда тепе-теңдік беріп, бағыттайды. М...
Ауылдастың ауызы сасық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы ауылдас адамның кемшілігін, тұрмыстық ұсақ мінін айтып тұрғандай көрінед...
Ең ақылды адам - ел билеуден аулақ болған адам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ең ақылды адам ел басқаруға ұмтылмай, биліктің ауыр жүгінен бойын аулақ...
Семіздікті қой көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — семіз, ауыр қойды көтеріп алып жүретін де, соған төзетін де өзі. Астар...
Итті иесімен қина.
**Негізгі мағынасы** «Итті иесімен қина» деген мақалдың тура мағынасы — итке жасалатын әсер оның иесіне де тиюі мүмкін...
Әрекет түбі - берекет.
**Негізгі мағынасы** «Әрекет түбі — берекет» деген мақал еңбексіз, қимылсыз ешқандай игілік келмейтінін білдіреді. Адам...
Ат жақсысын мақта,
Адам жақсысын жақта.
Адам жақсысын жақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсенің ең таңдаулысын қадірлеу керек екенін айтады: аттың да жүйрігін, адамның да ж...
Жылы-жылы сөйлесең, жылан інінен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күшін, адаммен дұрыс сөйлесе білудің маңызын білдіреді. Тура мағынада, жұмсақ үнме...
Қанша шешен болса да,
Дауға салма малсызды.
Дауға салма малсызды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сөзге жүйрік, шешен адам болса да, малы жоқ, дәулеті жоқ кісіні даулы...
Ер жігіт не көрмейді,
Ер көңіл не бермейді.
Ер көңіл не бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің басынан талай сын, қиындық, ауыртпалық өтетінін білдіреді. Тура мағынасында,...
«Пұт болдым» деп мақтанба,
Одан да ауыр батпан бар.
Одан да ауыр батпан бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз күшіне, дәрежесіне не байлығына мастанбауды ескертеді. Тура мағынасында пұт пен...
Әр адамның өмірде өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірде өз орны бар деген сөз — әр кісінің қоғамдағы, отбасындағы, жұмыстағы, не ортадағы...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Өзім асыраған күшігім өзімді қапты.
**Негізгі мағынасы** «Өзім асыраған күшігім өзімді қапты» деген мақал адам өз қолымен өсірген, қамқорлық көрсеткен нәрс...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.