Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
325
Орташа
Сұрыптау:
Бітер істің басына,
Жақсы келер қасына.
Жақсы келер қасына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қандай да бір істің сәтті аяқталуына дұрыс адам, яғни жақсы ниетті, ақылды, ісмер кісі ке...
Мыңның түсін танығанша,
Бірдің атын біл.
Бірдің атын біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің бәрін сырттай танығаннан гөрі, бір адамды анық біліп, сонымен жақын, нақты қарым-қ...
Сиырда аунамақ жоқ,
Жылқыда күйсемек жоқ.
Жылқыда күйсемек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сиыр аунап-қунап, өзіне жайлы қимылдағанымен, жылқыдай ширақ қимылдап,...
Әлін білмеген әлек.
**Негізгі мағынасы** Әлін білмеген әлек — адамның өз шамасын, күш-қуатын, мүмкіндігін дұрыс бағаламай, қолынан келмейтін...
Мал құлағы - саңырау.
**Негізгі мағынасы** «Мал құлағы - саңырау» деген мақалдың тура мағынасы: малдың еститін құлағы болса да, оның адамша т...
Су аяғы құрдым.
**Негізгі мағынасы** «Су аяғы құрдым» деген мақалдың тура мағынасы — судың соңғы баратын жері, яғни терең құдық, шұңқыр...
Жаман күйеу - қайыншыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, жауапкершілігі әлсіз күйеу өз үйінің берекесін емес, өзгенің ықпалын көбір...
Өнерлі өрге жүзеді.
**Негізгі мағынасы** Өнері, қабілеті, таланты бар адам өмірде алға басады, биікке жетеді. Мұнда «өрге жүзу» тура мағынас...
Адам аласы - ішінде,
Мал аласы - сыртында.
Мал аласы - сыртында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың «жаман-жақсылығы» әртүрлі жерде көрінетінін салыстырады. Адамның мінезінд...
Жер астынан жік шықты,
Екі құлағы тік шықты.
Екі құлағы тік шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кенеттен болған, күтпеген жерден шыққан келеңсіз жағдайды білдіреді. Тура мағынасында жер...
Жүздің көркі - сақал,
Сөздің көркі - мақал.
Сөздің көркі - мақал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көріністің де, ойдың да өз сәні болатынын айтады. Жүзге сақал жарасқандай, сөзге м...
Үш қайнаса да сорпасы қосылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында екі нәрсенің бір қазанға да қайнаса, сорпасы араласпайтын, яғни мүлде үй...
Есепті дос айырылмас.
**Негізгі мағынасы** Есепті дос — пайдасын да, орнын да білетін, арадағы сыйластықты сақтайтын, қисынмен әрекет ететін а...
Кезеген аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Кезбе, жөнсіз жүрген адам қайда барса да абайсыздыққа ұрынып, қиындыққа, ұят іске тап болады деген...
Талапты ерге нұр жауар.
**Негізгі мағынасы** Талапты, ниеті берік, алға ұмтылған адамға жол ашылады деген сөз. Мұндағы тура мағына — еңбектеніп,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.