Аты, тоны бар кісіде,
Әзіретәлінің күші бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар, тоны бар кісі сырт көзге сәнді, жинақы, ықпалды көрінеді. Астарлы мағынасы: адамның қолында бар мал-мүлкі, киімі не беделі оны белгілі бір дәрежеде күштірек, салмақтырақ көрсетеді. Қазақ танымында «күш» тек бұлшық еттің қуаты емес, тұрмыстық қорған, мүмкіндік, бедел деген ұғыммен де байланысты. Сондықтан мақалда байлық пен киім-кешектің адамға сенім, абырой, ықпал беретінін ишара етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — көшпелі өмірдегі ең үлкен тірек, көлік, серік әрі дәулеттің белгісі. «Тон» — қысқы суықтан қорғайтын киім ғана емес, тұрмыстың түзулігін, ырыстың барын танытатын нышан. Ал «Әзіретәлінің күші» деген тіркес ауызекі сөзде зор бедел, айбар, салмақ дегенді меңзейді. Яғни ат пен тон адамның жай-күйін ғана емес, қоғам алдындағы орнын да білдіретін бейнелі құрал болып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамды сыртқы жағдайына қарай бағалау, дәулетті кісінің сөзі өтімді болатынын айту үшін қолдануға болады. Мысалы, бір ауылда техникасы бар, киімі жинақы, жағдайы жақсы адамды жұрттың тезірек тыңдайтынын сипаттағанда осы мақал айтылады. Бірақ мақалдың емеурініне қарап, тек мал-мүлікке сүйеніп мақтанудың да баянсыз екенін ұмытпаған жөн.
Áziretáliniń kúshi bar.