Аузына әлі жетпегеннің,
Қолында масқарасы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам әлі жетілмей тұрып, ойланбай сөйлемесе де, істеген ісі арқылы ұятқа қалатынын білдіреді. Тура мағынасында, аузына сөзі де толық жетпеген, яғни піскен, байыпты ойы қалыптаспаған адамның қолы істеп қойған қателік бар деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — ақылы толыспаған, тәжірибесі аз адам сөзден бұрын ісімен байқалады; оның асығыстығы, парықсыздығы, тәртібі жоқтығы ел алдында масқара етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аузына әлі жетпеген» деген тіркес балалық, шалағайлық, жетілмегендік ұғымын береді. Ал «қолында масқарасы бар» деу — адамның сөзі емес, ісі ұятқа жеткізетінін көрсететін образ. Яғни ауыз — ой мен сөздің белгісі, қол — істің белгісі. Халық осы екі мүшені салыстырып, адамды сөзге де, іске де сақ болуға шақырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста немесе оқуда ойланып сөйлемей, тез шешім қабылдайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жас қызметкер құжатты тексермей жіберіп, компанияға зиян келтірсе, оның «қолында масқарасы бар» деп бағаланады. Яғни әр іс жауапкершілікпен атқарылуы керек.
Qolynda masqarasy bar.