Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атағы бар мата болса, одан тігілген бөз де өтімді келеді. Астарл...
Мақтаған сиыр шелекке тышар.
**Негізгі мағынасы** «Мақтаған сиыр шелекке тышар» деген мақал сырттай жақсы көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы бола берме...
Жабайы шөп егінді аздырар,
Еріншектік ерді аздырар.
Еріншектік ерді аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жабайы шөп егіннің өсуіне кедергі келтіріп, өнімді азайтады. Астарлы ма...
Орасан пайда көз шығарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кейде аса зор пайда табамын деп жүріп, адам өзіне зиян келтіріп алуы мү...
Ұлыдан - ұлағат,
Жақсыдан - шапағат.
Жақсыдан - шапағат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұлы, қадірлі, өнегелі адамнан тәрбие мен үлгі тарайды; жақсы адамнан а...
Ат жақсысын мақта,
Адам жақсысын жақта.
Адам жақсысын жақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсенің ең таңдаулысын қадірлеу керек екенін айтады: аттың да жүйрігін, адамның да ж...
Бұралқы сөз - бұтыма.
**Негізгі мағынасы** «Бұралқы сөз - бұтыма» деген мақалдың түпкі ойы — орынсыз, қисынсыз, жөнсіз сөздің адамға жұғымы ж...
Кезеген аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Кезбе, жөнсіз жүрген адам қайда барса да абайсыздыққа ұрынып, қиындыққа, ұят іске тап болады деген...
Үш қайнаса да сорпасы қосылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында екі нәрсенің бір қазанға да қайнаса, сорпасы араласпайтын, яғни мүлде үй...
Сөз қадірін білмеген,
Өз қадірін білмейді.
Өз қадірін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің құнын түсінбеген адам өз беделін де, адамдық салмағын да дұрыс бағалай алмайтынын...
Қырық атан ұстама,
Қырық тамыр ұста.
Қырық тамыр ұста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық атан сияқты ауыр жүктемені ұстағаннан гөрі, қырық тамырды ұстап,...
Көп біл, аз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Көп біл, аз сөйле деген сөз адамның алдымен білім жинап, ойлануға мән беруі керек екенін білдіреді....
Ақылды арын қорғайды,
Сараң малын қорғайды.
Сараң малын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Ақылды адам ең алдымен өз арын, намысын, адамдық қадірін сақтайды. Ол үшін ар-ұят байлықтан да жоға...
Адам сөйлескенше, жылқы кісінескенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір-бірімен тіл табысуы оңай емес, алдымен танысу, аңдау, мінезін байқау керегін...
Көз - қорқақ, қол - батыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көз бір нәрсені қауіпті, ауыр немесе қиын деп көріп, жасқаншақтық таны...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.