Ауруды жасырма, әшкере қылады,
Өлімді жасырма, масқара қылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шындықты жасырудың пайда бермейтінін айтады. Ауруды адам уақытында айтпаса, ол асқынып, бәрібір білінеді; яғни сырқатты жасыру емделуге кедергі болады. Ал «өлімді жасырма» дегені — қайғыны не ауыр хабарды бүркемелеп, елден тығып ұстау ақырында абыройға нұқсан келтіретінін меңзейді. Астарына қарасақ, халық шындықты дер кезінде мойындап, ашық әрекет ету керек деген ойды түйіндейді. Жасырынған дерт те, жасырылған қасірет те түбінде сыртқа шығады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауру» — тек денсаулықтағы сырқат емес, адам өміріндегі кез келген дер кезінде шешілуі тиіс мәселенің бейнесі. «Әшкере қылады» деген сөз шындықтың бәрібір ашылатынын көрсетеді. «Өлім» — адамға ең ауыр шындықтың символы. «Масқара қылады» тіркесі шындықты жасыру ұятқа қалдыратынын, жалғандықтың бедел түсіретінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал денсаулыққа да, қарым-қатынасқа да қатысты айтылады. Мысалы, бір адам ауруын жасырып жүріп, дер кезінде дәрігерге бармаса, дерт асқынып кетеді. Сол сияқты жұмыстағы қателікті де жасыру емес, бірден айту дұрыс. Ашықтық адамды да, елді де ұяттан сақтайды.
Ólimdi jasyrma, masqara qylady.