«Аузы дәм білмегеннің, Мұрыны иіс білмес.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аузы дәм татпаған адам иісті де дұрыс сезбейді. Астарлы мағынасы — бір нәрсенің қадірін, қасиетін, мәнін өзің көріп-білмейінше толық түсіне алмайсың. Тәжірибе жоқ жерде таным да толық болмайды. Яғни адам дәмін татпаған істің, көрмеген өмірдің бағасын жете аңғармайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыз» бен «мұрын» — адамның сезім мүшелері ғана емес, танымның бейнесі. «Дәм» — өмірдегі жақсыны, пайдалыны, шын құндылықты білдіреді. «Иіс» — сол құндылықтың белгісі, сырын сезу деген ұғымға жақын. Халық мұнда сезім арқылы келетін түсінікті көрсетіп, тәжірибесіз адамның байламын әлсіз санаған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақал оқуға, еңбекке, кәсіпке, тіпті адам қарым-қатынасына да сай айтылады. Бір істі сырттай сынағаннан гөрі, оны істеп көріп барып бағалау керек деген ойды білдіреді. Мысалы, жаңа мамандықты сынап көрмей тұрып, «бұл оңай екен» не «бұл қажет емес» деу дұрыс болмайды; тәжірибе ғана оның шын салмағын танытады.
Muryny ıis bilmes.