Аузымен құс тістеп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Аузымен құс тістеп» деген тіркес тура мағынасында адамның құсты тісімен ұстап алуы мүмкін емес екенін білдіреді. Ал астарлы мағынасында бұл — біреудің өте жүйрік, епті, алғыр, ісіне ширақ, қолынан бәрі келетін адам екенін сипаттайтын бейнелі сөз. Кейде мұндай тіркес аса қуатты, алдына жан салмайтын, өзгеден оқ бойы озық тұрған адамға да қатысты айтылады. Бірақ халық тілінде ол көбіне мақтау мәнінде, ерекше шеберлік пен жылдамдықты көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құс» — қол жетпес нәрсенің, ал «ауызбен тістеу» — оны лезде іліп әкетудің символы. Яғни адам ойлағанын тез жүзеге асыратын, көз ілеспес қимылдайтын, икемі мол кісіні көз алдымызға елестетеді. Бұл образ әсіре әсерлілік арқылы адамның қабілетін күшейтіп көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл тіркесті спортта, оқуда, жұмыста өте жылдам әрі нәтижелі адамға қатысты айтады. Мысалы, бір қызметкер қысқа уақытта күрделі жобаны бітіріп, бәрін дәл орындаса, әріптестері: «Ол аузымен құс тістегендей, істің көзін бірден табады» деуі мүмкін.