Аузын қу шөппен сүрткен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Аузын қу шөппен сүрткен» деген мақал өте үнемшіл, тар жерден шықпайтын, артық шығынға жаны қимайтын адамды білдіреді. Тура мағынасында аузына шөп тигізіп сүрткен сияқты көрінгенмен, астарында сараңдық, есепшілдік, тым қытымыр мінез жатыр. Мұндай адам өз пайдасын ғана ойлап, өзгеге жомарттық таныта бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қу шөп» — құрғақ, бос, құны жоқ нәрсенің бейнесі. Аузын сонымен сүрту — ештеңе жұмсамай, ең арзан, ең жұтаң тәсілді таңдау деген ишара. Халық бұл арқылы адам мінезіндегі тарлықты, дүниеге жабысуды әрі ұсақ есепке құмарлықты әжуа етіп көрсетеді. Сондықтан мақал тек сараңдықты емес, рухани жұтаңдықты да аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақша жұмсаудан қашып, біреуге көмектесуге, ортақ іске үлес қосуға құлықсыз адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, достары бірігіп сыйлық алғанда, бір адам үнемі «менікі аз болсын» деп, барынша жалтарып жүрсе, жұрт оны осы мақалмен сипаттауы мүмкін. Бұл сөз адамды тым қытымыр болмай, орнымен жомарт болуға үндейді.