Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
311.9K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Жарлы болсаң да, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей, тұрмысы төмен болсаң да, ар-намысыңды, адамдық қасиетіңді жоғал...
Қыз ауыр ма, тұз ауыр ма?
**Негізгі мағынасы** «Қыз ауыр ма, тұз ауыр ма?» деген мақалдың тура мағынасы — қыз баланың салмағы мен тұздың салмағын...
Қарты бардың хаты бар,
Қызы бардың назы бар.
Қызы бардың назы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде қариясы бар адамның хатқа, жөн-жобаға, ақылға қатысты айтатын сө...
Жаманнан жақсы туса да,
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның туа біткен қасиеті мен тәрбиенің, ортаның ықпалын білдіреді. Жаман адамнан жақсы...
Ел мақтаған жігітті қыз жақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің жақсы атаған, абыройлы деп таныған жігітіне басқа жұрт та құрметпен қарайтынын білд...
Аяғы жаман төрді былғар,
Аузы жаман елді былғар.
Аузы жаман елді былғар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында «аяғы жаман» — келген жерін...
Сұңқар қанаты ұшқанда қатаяды.
**Негізгі мағынасы** Сұңқардың қанаты ұшқан сайын қатаятыны сияқты, адам да әрекет етіп, еңбек етіп, тәжірибе жинаған са...
Қыз күнінде бәрі жақсы,
Жаман қатын қайдан шығады?
Жаман қатын қайдан шығады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің болашақтағы мінезі мен отбасындағы орны қыз күніндегі тәрбиесіне байланысты екені...
Сенің табаныңа кірген тікен
Менің маңдайыма қадалсын.
Менің маңдайыма қадалсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің аяғына кірген тікенді өзіме қадалса да, соның ауыртпалығын бө...
Адамның құлқы түзелмей,
Құлпы түзелмейді.
Құлпы түзелмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі мінезі тығыз байланысты екенін айтады. «Құлқы» — адамның...
Аты жаманның арманы кетер,
Баласы жаманның дәрмені кетер.
Баласы жаманның дәрмені кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты жаман, яғни жаман атқа қалған адамның арманы жүзеге аспайды; баласы...
Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар деген мақал ата-ана мейірімі мен қамқорлығынан айырылған жан...
Қызым, саған айтамын,
келінім, сен тында.
келінім, сен тында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамға айтылған сөзді екінші, жақынырақ тұрған адам тыңдап алсын д...
Сөз сүйектен өтеді,
Таяқ еттен өтеді.
Таяқ еттен өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жарасы таяқтың жарасынан да ауыр болатынын білдіреді. Таяқ денеге тиіп, уақыт өте...
Қатын қалса, бай табар,
Бала қалса, мал табар.
Бала қалса, мал табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде әйел қалса, ол шаруаны жүргізіп, жаңа байлық табуға себеп болады;...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.