Бала, баланың ісі шала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал балаға тән мінез бен әрекет көбіне толық пісіп-жетілмегенін, сондықтан оның ісі кейде ойланып істелмей, шала-шарпы болатынын білдіреді. Тура мағынасында да бала тәжірибесіз болғандықтан, бастаған шаруасын соңына дейін дұрыс атқара алмауы мүмкін. Астарлы мағынасы — жас адамның қате жасап қоюы табиғи құбылыс, бірақ оған кешіріммен қарап, дұрыс бағыт беру керек деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бала» сөзі тек жас адамды емес, өмір көрмеген, тәжірибесі аз кісіні де меңзейді. Ал «шала» сөзі — толық емес, жетілмеген, бітпеген деген ұғым. Яғни халық баланың болмысын шала піскен дәнге, толық қамыр басылмаған іске теңегендей әсер береді. Бұл жерде кемсіту емес, өмір заңдылығын таныту бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста немесе үй шаруасында тәжірибесіз адамның қателесуін түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, жас қызметкер есепті алғаш рет жасағанда кей жерін шатастырып алса, үлкендер «Бала, баланың ісі шала» деп, оны ұрыспай, үйретіп жөнге салады. Осылайша мақал тәрбиелік мәнге ие.