Балаға пышақ бермесең бір жылар,
Берсең екі жылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал баланың ой-өрісі мен қауіпсіздігін ескеріп, оған орынсыз, қауіпті нәрсе бермеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында пышақ — жарақат әкелетін өткір құрал; балаға берсең, ол өзін де, өзгені де жарақаттауы мүмкін. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз уақыты бар, ал балаға ауыр, зиянды, ерте берілетін жауапкершілік не мүмкіндік көбіне жақсылық емес, қиындық әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "пышақ" — тек ас үй құралы емес, қауіпті іс, орынсыз еркіндік, дұрыс пайдаланылмаса зиян келтіретін күштің символы. "Бір жылар" дегені — бермегенде баланың өкпелеуі, қыңқылдауы; "екі жылар" дегені — бергенде болатын үлкенірек қайғы, қорқыныш немесе зардап. Яғни, қысқа мерзімді реніштен гөрі, ұзаққа созылатын қауіптің ауыр екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал балаларға телефон, көлік, әлеуметтік желі, ақша сияқты нәрселерді ерте әрі бақылаусыз беруге де қатысты айтылады. Мысалы, ата-ана кішкентай балаға интернеті ашық телефонды шектеусіз берсе, ол уақытын босқа өткізіп қана қоймай, жат ақпарат көріп, зиян шегуі мүмкін. Сондықтан мақал ақылмен тәрбиелеуге, қауіпсіздік пен шектеуді ұмытпауға үйретеді.
Berseń eki jylar.