Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
192.7K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Оқу түбі - тоқу.
**Негізгі мағынасы** «Оқу түбі — тоқу» деген мақал білім алудың соңы міндетті түрде пайдаға асатынын білдіреді. Тура ма...
Пышақты өзіңе сұқ,
Ауырмаса, өзгеге сұқ.
Ауырмаса, өзгеге сұқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісіне, өз басына келетін ауыртпалыққа немқұрайды қарамауы керек деген ойды біл...
Ел мақтаған жігітті қыз жақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің жақсы атаған, абыройлы деп таныған жігітіне басқа жұрт та құрметпен қарайтынын білд...
Асыққан қыз ерте кетсе де,
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Етек-жеңі жерге жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстықтың адамды ұятқа қалдыратынын, істі шала орындауға жеткізетінін меңзейді. Тура м...
Әдептілік, ар-ұят -
Адамдық белгісі.
Тұрпайы мінез, тағы жат -
Надандық белгісі.
Адамдық белгісі.
Тұрпайы мінез, тағы жат -
Надандық белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды адам ететін басты қасиет — әдеп, ар-ұят екенін айтады. Әдепті, ұятты адам өз міне...
Әкеге бағыну - Аллаға бағыну,
Әкеге қарсылық - Аллаға қарсылық.
Әкеге қарсылық - Аллаға қарсылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің айтқанын тыңдау, оның ақыл-кеңесін орындау. Астарлы мағынасы —...
Атадан жақсы ұл туса,
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Жақсы...
Көңіл кірі айтса кетеді,
Киім кірі жуса кетеді.
Киім кірі жуса кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жанындағы кір-қожалақты, яғни көңілдегі реніш, өкпе, ауыр ой сөз арқылы да сейілетін...
Білімнің басы - бейнет, түбі - зейнет.
**Негізгі мағынасы** Білім алу оңай жол емес, ол ең алдымен еңбек, ізденіс, шыдам және тәртіпті талап етеді. Оқудың басы...
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінің, ал қыз бала шешесінің атымен, беделімен танылып өсед...
Адал бала - ырысың,
Арам бала құрысын.
Арам бала құрысын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда ата-ананың, әулеттің шын ырысы — адал, тәрбиелі, жақсы мінезді бала екені айтылады. «Ад...
Жетім қыздың алпыс анасы бар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың алпыс анасы бар деген мақал жетімге ел-жұрт болып жанашыр болу керек екенін білдіреді....
Кәрі кісі де бір,
Кәріп кісі де бір.
Кәріп кісі де бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәрі адам мен кедей, мұқтаж адамды бірдей сыйлау керек деген ойды білдіреді. Тура мағынас...
Болар бала бесікте бұлқынар,
Болар құлын желіде жұлқынар.
Болар құлын желіде жұлқынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте байқалатын қабілет пен мінез туралы айтады. Тура мағынасында, болашақта жақсы азамат...
Сыйлап берген су тәтті.
**Негізгі мағынасы** Сыйлап берген су тәтті деген мақалдың тура мағынасы — адамға ықыласпен, құрметпен ұсынылған су да д...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.