Тәрбие туралы — 9-бет 1151
Сұрыптау:
Білімсіз адамның сөзі білектей,
Білімді адамның сөзі жібектей.
Білімді адамның сөзі жібектей.
Негізгі мағынасы Білімсіз адам сөзді күшпен, дөрекі айтады: оның сөзі білектей ауыр, өктем, тыңдаушыны басып-жаншып…
Білімсіздің білмегенін кешірмесең,
Білгенің қайсы.
Білгенің қайсы.
Негізгі мағынасы Білімсіз адамның білмегенін кешіре алмасаң, сенің біліміңнің не пайдасы бар? Мақал білімді адамнан…
Білмегенді білдір,
Қолына алтын жүзік ілдір.
Қолына алтын жүзік ілдір.
Негізгі мағынасы Білмейтін адамға үйрет, білгеніңді бер: бұл оның қолына алтын жүзік салғанмен тең. Мақал үйретудің…
Білмегенді үйрет,
Жерге соқа салдырып сүйрет.
Жерге соқа салдырып сүйрет.
Негізгі мағынасы Білмейтін адамды үйрет, бірақ сөзбен ғана емес, оның қолына соқа ұстатып, жерді өзіне жырттырып үйрет…
Білмеген мін емес,
Білместікке көнген мін.
Білместікке көнген мін.
Негізгі мағынасы Бір нәрсені білмеу — кемшілік емес, өйткені барлығын білетін адам жоқ. Ұят — білмегендікке көніп, оны…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Бір адамға қадірің жүрмесе,
Екі адамға күлкі боларсың.
Екі адамға күлкі боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қадір-қасиеті, сөзі мен ісі ортада бағаланса ғана орны бар екенін білдіреді. Егер…
Бір анадан жақсы да, жаман да туады.
Негізгі мағынасы Бір анадан туған балалардың бәрі бірдей бола бермейді: біреуі жақсы, біреуі жаман шығады. Мақал…
Бір бала атаға жете туады,
Бір бала атадан өте туады,
Бір бала кейін қарай кете туады.
Бір бала атадан өте туады,
Бір бала кейін қарай кете туады.
Негізгі мағынасы Бір әкеден тараған балалардың тағдыры әртүрлі болатыны айтылады. Біреуі әкесінің деңгейіне жетеді…
Бір биеден ала да, құла да туар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір биеден әртүрлі түсті құлындар, яғни ала да, құла да тууы мүмкін…
Бір еткенді екі етесің,
Екі еткенді үш етесің,
Үш еткенді әдет етпей, не етесің?
Екі еткенді үш етесің,
Үш еткенді әдет етпей, не етесің?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның істеген ісі бір ретпен шектелмей, қайталана берсе, ол әдетке айналатынын аңғартады…
Біреуді мазақтағаның - өзіңді азаптағаның.
Негізгі мағынасы Біреуді мазақтағаныңда, түптеп келгенде өзіңді азаптайсың. Мазақтың зардабы иесіне қайтады: жұрттың…
Біреудің қолымен от көсеме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуді өз пайдаң үшін қиын іске жұмсама, өзіңе тиесілі жауапкершілікті өзің көтер дегенді…
Біреуің бас, біреуің аяқ бол,
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
Негізгі мағынасы Құс бір дене болып қозғалуы үшін оның басы бағыт береді, аяғы тірек болады, құйрығы теңестіреді…
Біреу қыз алып қашады,
Біреу қызығына қашады.
Біреу қызығына қашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірде әр адамның ойы, ниеті, таңдауы әртүрлі болатынын білдіреді. Біреу бір істі күшпен…
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
Негізгі мағынасы Бір жақсы қыздың орны екі жаман ұлдан да артық деген ой айтылады. Мұнда «жақсы қыз» — ақылды, ибалы…
Бір кемпір бір кемпірді «апа» депті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір кемпірдің екіншісін сыйлап, «апа» деп атауы. Астарлы мағынасы — жасы…
Бір кең жеңге қарулы көп қол сияды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кең жеңге көп қол сияды, яғни кең киімге қол еркін сыяды. Астарлы…
Бір көзім қорада, бір көзім молада;
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Негізгі мағынасы Бір мезетте малға да, балаға да, далаға да алаңдап, оның үстіне өлімді де ойлап отырған адамның сөзі…
Бір қатын сылаумен қатын,
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің, келіннің не жардың мінезі мен болмысы әртүрлі жолмен қалыптасатынын аңғартады. Тура…
Бір қызымнан бір қызым сорақы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір қыздан кейін туған екінші қыз одан да сорақы, яғни мінезі, қылығы…
Бір нақақты күйдіргеннен,
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «нақақ» — жазықсыз, кінәсіз адам; «ағарту» — ақтау, айыптан босату. Мақалдың тура мағынасы…
Бір нәрсені ұмытпа -
біреуден көрген жақсылығыңды.
біреуден көрген жақсылығыңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жасалған жақсылықты ешқашан ұмытпауға шақырады. Тура мағынасында — біреудің көмегі…
Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Негізгі мағынасы Бір түп ағаш отырғызсаң, еңбегің жанды, яғни зая кетпеді: ол өсіп, көлеңкесі мен жемісін береді. Ал…
Бодалақ жіпті бос қатын,
Алсаң етті қос қатын.
Алсаң етті қос қатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі іске, әсіресе әйел адамның шаруасына жауапкершілікпен қарау керегін ескертеді…
Болар бала бесікте бұлқынар,
Болар құлын желіде жұлқынар.
Болар құлын желіде жұлқынар.
Негізгі мағынасы Болашағы бар бала бесікте жатқанда-ақ бұлқынып, тыным таппайды, ал жүйрік болатын құлын желіде…
Болар бала - боғынан.
Негізгі мағынасы Адам болатын бала бесіктен-ақ, тіпті жөргекте жатқан кезінен білінеді. «Боғынан» деп әдейі ашық…
Болар елдің баласын сәнінен емес,
Сәлемінен таны.
Сәлемінен таны.
Негізгі мағынасы Болашағы бар елдің баласын киімінің сәнінен емес, сәлем беруінен таны деген сөз. Үлкенді көргенде…
Болатын өгіз бұзауынан белгілі.
Негізгі мағынасы «Болатын өгіз бұзауынан белгілі» деген мақал адамның, істің не құбылыстың келешектегі бағыты бастапқы…
Болдыратын да, толтыратын да қатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел адамның отбасы ішіндегі береке мен ырзыққа тікелей ықпал ететінін білдіреді. Тура…
Ботам, ботам дегенше,
Ботакөзім десеңші.
Ботакөзім десеңші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір адамға жылы сөз айтудың өзі әртүрлі болатынын білдіреді. «Ботам, ботам» деп қайталай…
Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе өз ботасын ойлап, уайым үстінде жайбарақат жем жемейді…
Бөлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
Негізгі мағынасы Екі сұрақтан құралған мақал: «Бөлесің бе? Бөлең қасыңда тұрғанда өлесің бе?» Яғни бөлесі бар адам қиын…
Бұға берсең, сұға береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсеге тым ерік берсең, ол шектен шығып, одан әрі де сұрана береді…
Бұзық адам бетті келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бұзық, әдепсіз, тәртіпсіз адам өз мінезін ашық көрсетіп қана қоймай, бетсіздікке де…
Бұзылған қатын бұралқы итпен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында әйелдің бұзылған, жөнсіз, тәрбиесіз мінезін өте төмен бейнемен салыстырады…
Бұйдалаған нар тайлақтай,
Жетелеген тазы мойнақтай.
Жетелеген тазы мойнақтай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүкке, иелікке үйретілмеген нар тайлақтың бұйдаға көнбей, ал жетектелген…
Бұқаның арамзасы бұзау арасында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бұқаға ұқсайтын, бірақ мінезі нашар, қыңыр не зиянды малдың бұзаулардың…
Бұлақ басынан тұнады.
Негізгі мағынасы «Бұлақ басынан тұнады» деген мақалдың тура мағынасы — бұлақтың суы бастауынан мөлдір болса, төмен…
Бұтақтың жақсылығы сағасынан,
Баланың жақсылығы анасынан.
Баланың жақсылығы анасынан.
Негізгі мағынасы Ағаштың бұтағы жақсы, жайқалып өсуі оның сағасына, яғни діңге бітісер түбіне, тамырдан келер нәрге…
Гүл өссе - жердің көркі,
Қыз өссе - елдің көркі.
Қыз өссе - елдің көркі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге гүл шықса, айнала ажарланып, көркейіп кетеді. Ал қыз тәрбиелі, ибалы…