Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқ...
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
**Негізгі мағынасы** Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен от...
Қатын бастаған көш оңбас.
**Негізгі мағынасы** «Қатын бастаған көш оңбас» деген мақалдың тура мағынасы — көшті әйел бастап шықса, жол дұрыс болма...
Әкесін сыйламаған кісіні
Баласы сыйламайды.
Баласы сыйламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананы құрметтеу — ұрпақ тәрбиесінің өзегі екенін білдіреді. Тура мағынасында, әкесіне...
Қыздың қырық жаны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың төзімді, сезімтал әрі епті болатынын білдіреді. Тура мағынасында «қырық жан»...
Ұйқы тынықтырады, жұмыс шынықтырады.
**Негізгі мағынасы** Ұйқы адамның бойына тыныштық беріп, шаршағанын басады; ал жұмыс адамды шынықтырып, епті, төзімді, і...
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні сый...
Қыз тілеуі - Қыдыр тілеуі.
**Негізгі мағынасы** «Қыз тілеуі - Қыдыр тілеуі» деген мақал қыз баланың жолы ашық, бағы биік, көргенді, ибалы, абыройл...
Алдыңа ас қойдым,
Екі қолыңды бос қойдым.
Екі қолыңды бос қойдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдына ас қойылып, адамның тамақ ішуге толық мүмкіндігі барын білдіред...
Ұлдың ұяты әкеге,
Қыздың ұяты шешеге.
Қыздың ұяты шешеге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі, мінезі, жүріс-тұрысы ата-ананың беделімен тікелей байланысты екен...
Сыйлап берген су тәтті.
**Негізгі мағынасы** Сыйлап берген су тәтті деген мақалдың тура мағынасы — адамға ықыласпен, құрметпен ұсынылған су да д...
Ережесіз ойын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кез келген ойынның өз тәртібі, шарты болады. Егер ереже болмаса, ойынн...
Әйелді теппе аяқпен,
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел мен балаға қаталдық көрсетпеуді, күшпен емес, мейіріммен қарауды үйретеді. Тура мағы...
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінің, ал қыз бала шешесінің атымен, беделімен танылып өсед...
Тісі шыққан балаға,
Шайнап берген ас болмас.
Шайнап берген ас болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тісі шыққан балаға тамақты шайнап берудің қажеті жоқ, өйткені ол енді ө...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.