Балаға айтқан сөз - байлаусыз бұзау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Балаға айтқан сөз кейде орнығып, бекімей қалады деген ойды білдіреді. Тура мағынасында, байлаусыз бұзау қалай еркін жүгіріп, айтқанға көнбей кетсе, бала да тәрбие көрмесе, сөзді тез ұмытып, тыңдамай кетуі мүмкін. Астарлы мағынасы — балаға тек бір рет айтып қою аз, оған түсінікті, ұғынықты, қайталана айтылатын тәрбие керек. Сөз әсерлі болуы үшін тек бұйыру емес, үлгі көрсету де маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «байлаусыз бұзау» — тізгінсіз, бақылаусыз, қоя берсең бетімен кететін жануардың бейнесі. Ол баланың тентектігін емес, жас мінездің тұрақсыз, албырт болатынын көрсетеді. Сондықтан бала санасына жақсы сөзді сіңіру үшін оны байлап ұстағандай, яғни тәртіппен, шыдаммен, мейіріммен бағыттау қажет деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-анаға, мұғалімге, тәрбиешіге жиі қатысты айтылады. Мысалы, оқушыға «сабақты уақытында оқы» деп бір-ақ рет ескерту аз; оны күнде қадағалап, әдетке айналдырмаса, сөз далаға кетуі мүмкін. Яғни бала тәрбиесінде жүйелілік пен сабырдың мәні зор.