Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.2K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Жетім, жетім демеңіз,
Жетімнің ақысын жемеңіз.
Жетімнің ақысын жемеңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланы кемсітуге, оған төмен қарап, құқығын таптауға болмайтынын ескертеді. Тура ма...
Қызым, саған айтамын,
келінім, сен тында.
келінім, сен тында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамға айтылған сөзді екінші, жақынырақ тұрған адам тыңдап алсын д...
Өзін ғана ойлаған -
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі болмысын ойшылдықпен бағалайды. Тек өз пайдасын ғана көздеп, айналасындағы ж...
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атағы бар мата болса, одан тігілген бөз де өтімді келеді. Астарл...
Жабайы шөп егінді аздырар,
Еріншектік ерді аздырар.
Еріншектік ерді аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жабайы шөп егіннің өсуіне кедергі келтіріп, өнімді азайтады. Астарлы ма...
Қыз ауыр ма, тұз ауыр ма?
**Негізгі мағынасы** «Қыз ауыр ма, тұз ауыр ма?» деген мақалдың тура мағынасы — қыз баланың салмағы мен тұздың салмағын...
Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар деген мақал ата-ана мейірімі мен қамқорлығынан айырылған жан...
Атасыз ұл ақылға жарымас ,
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Анасыз қыз жасауға жарымас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана тәрбиесінің бала өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Тура мағынасында, әке жоқ ұл...
Өз үйінде ою оймаған
Кісі үйінде сызу сызады.
Кісі үйінде сызу сызады.
**Негізгі мағынасы** Өз үйінде ою оймаған кісі өз шаруасын, өз қабілетін, өз орнын дұрыс игермей тұрып, өзгенің үйінде д...
Адам болар бала алысқа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа...
Ұлыдан - ұлағат,
Жақсыдан - шапағат.
Жақсыдан - шапағат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұлы, қадірлі, өнегелі адамнан тәрбие мен үлгі тарайды; жақсы адамнан а...
Қарты бардың хаты бар,
Қызы бардың назы бар.
Қызы бардың назы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде қариясы бар адамның хатқа, жөн-жобаға, ақылға қатысты айтатын сө...
Ел мақтаған жігітті қыз жақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің жақсы атаған, абыройлы деп таныған жігітіне басқа жұрт та құрметпен қарайтынын білд...
Ас үстінен аттама,
Астан үлкен емессің.
Астан үлкен емессің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асқа құрметпен қарауға шақырады. Тура мағынасы — дастарқан үстінен аттама, яғни та...
Кесірлі ауыздан кесапатты сөз шығады.
**Негізгі мағынасы** Кесірлі ауыздан көбіне зиянды, ауыр, көңіл жаралайтын сөз шығады. Яғни адам мінезі бұзақы, қырсық,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.