Тәрбие туралы — 5-бет 1151
Сұрыптау:
Ат аунаған жерде түк қалады.
Негізгі мағынасы «Ат аунаған жерде түк қалады» деген мақалдың тура мағынасы — ат аунаған жерінде оның қыл-қыбыры, ізі…
Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
Негізгі мағынасы Ата ұлы аталықтың сөзін айтады: жақсы әкенің ұлы ата-бабасының сөзін, үлкендікке лайық ойын айтады…
Ата ұлын күндеген,
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлағы жоқ таумен тең.
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлағы жоқ таумен тең.
Негізгі мағынасы Ата ұлы — бір әкенің баласы, яғни туған бауыр, кең мағынада бір атадан тараған ағайын. Өз бауырын…
Ат - биеден, аруана - түйеден.
Негізгі мағынасы Ат биеден туады, аруана түйеден туады деген сөз — әр нәрсенің өз тегіне, табиғатына тартатынын…
Ат биеден, атан түйеден.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының тұқымы бие арқылы, ал түйенің тұқымы інген, яғни ұрғашы мал…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
Негізгі мағынасы Жақсы ат болатын тай үйірден бөлек, саяқ жүруге бейім: ол өз бетімен жайылып, өріс іздейді. Адам…
Ат болатын құлынның,
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Негізгі мағынасы Жақсы ат болатын құлынның бауыры жазық, кең келеді, ал адам болатын баланың маңдайы жазық — ашық, кең…
Ат болатын құлынның,
Мүшесінен белгілі.
Мүшесінен белгілі.
Негізгі мағынасы Құлынның жақсы ат болары-болмасы оның аяқ-қолынан, кеудесінен, мойнынан ерте аңғарылады: мүшесі…
Ат иесіз болмас,
Қазан күйесіз болмас.
Қазан күйесіз болмас.
Негізгі мағынасы Ат иесіз болмайды, қазан күйесіз болмайды: екеуі де табиғи, сөзсіз нәрсе. Мақалдың негізгі мәні…
Атпаз көрген ат таныр,
Ұстаз көрген хат таныр.
Ұстаз көрген хат таныр.
Негізгі мағынасы Атпазды көрген, оның қасында жүрген адам аттың жақсы-жаманын ажыратуды үйренеді; ұстаз көрген адам хат…
Атты қамшымен айдама, жеммен айда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқыны да, жалпы тіршілік иесін де күшпен емес, ықыласпен, дұрыс күтіммен баулу керек…
Аттың жемін жеп,
Тайдың жүгін көтереді.
Тайдың жүгін көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жастайынан көп нәрсеге араласып, ерте есейген, ширақ әрі шыдамды адамды бейнелейді. Тура…
Ат ұстаған азабынан құтылар,
Ер ұстаған бейнетінен құтылар.
Ер ұстаған бейнетінен құтылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: атты баптап, ұстап жүрген адам оның машақатын көрсе де, еңбегінің өтеуін…
Аты жаманның арманы кетер,
Баласы жаманның дәрмені кетер.
Баласы жаманның дәрмені кетер.
Негізгі мағынасы Аты жаман адамның арманы орындалмай кетеді, баласы жаман адамның дәрмені кетеді. Көшпелі өмірде ат…
Атыңа ауыр жүк артпа,
Анаңа ауыр сөз айтпа.
Анаңа ауыр сөз айтпа.
Негізгі мағынасы Атыңа көтере алмайтын ауыр жүк артпа, анаңа ауыр сөз айтпа. Ат ауыр жүктен жығылады, белі қажалады, ал…
Атың жаман болса,
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі серіктің, таңдаудың қадірін көрсетеді. «Атың жаман болса» дегені — мінсіз…
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
Негізгі мағынасы Мініп жүрген атың жаман болса, оны қамшылап, тебініп айдап, қарың талады; балаң жаман болса, абыройың…
Атың шабан болса -
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі үш ауыртпалықты қатар көрсетеді: шабысы баяу, жарамсыз ат — жол азабы…
Аузына әлі жетпегеннің,
Қолында масқарасы бар.
Қолында масқарасы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам әлі жетілмей тұрып, ойланбай сөйлемесе де, істеген ісі арқылы ұятқа қалатынын…
Аузын ашса, сыры көрінеді,
Есігін ашса, төрі көрінеді.
Есігін ашса, төрі көрінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы қимыл-қозғалысы мен мінез-құлқы арқылы тануға болатынын айтады. Біреудің сөзі…
Аузың айтқанды қолмен істе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам сөз бен істің бірдей болуын талап етеді. Яғни, бір нәрсені айтып қана қоймай, соған сай…
Ауруда алғау жаман,
Адамда жалқау жаман.
Адамда жалқау жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы жалқаулықтың ең жаман қасиеттердің бірі екенін айтады. «Ауруда алғау жаман»…
Ауру емес, сау емес,
Мінезді қалай жазамыз?
Мінезді қалай жазамыз?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауырғанда да, түгел сау емес кезде де оның мінезін бірден өзгертіп…
Ауру қалса да, әдет қалмайды.
Негізгі мағынасы Ауру жазылып кетуі мүмкін, ал бойға сіңген әдет оңайлықпен қалмайды. Мақал әдетті аурудан да берік…
Ауызашары келіспегеннің сәресі де келіспейді.
Негізгі мағынасы Бір істің бір жері оңбаса, келесісі де оңбай кететінін, сәтсіздіктің тізбектелетінін айтады. Ораза…
Ауыл итінің құйрығы қайқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылда жүрген иттің құйрығы қайқы, яғни оның сыртқы пішіні мен…
Ауыл-үйді бала мен ит араздастырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыл ішіндегі, үй ішіндегі татулықтың да, берекесіздіктің де көбіне ұсақ нәрседен…
Ауырдың үстімен, жеңілдің астымен жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қиын істен қашып, барынша жеңіл жолды іздейтінін білдіреді. Тура мағынасында ауыр…
Ашамай нардан үлкен,
Бала ханнан үлкен.
Бала ханнан үлкен.
Негізгі мағынасы Ашамай нар түйеден үлкен, бала ханнан үлкен — бір қарағанда қисынсыз сөз. Бірақ көште баланың ашамайы…
Аш көп жер, ашулы көп сөйлер.
Негізгі мағынасы Аш адам тоқ адамның тыныштығын сезе алмайды: қарны ашқанда адам сабырынан тайып, көңіліне алғанын көп…
Ашуың келсе, қолың тарт.
Негізгі мағынасы Ашуың келгенде қолыңды тарт, яғни қол жұмсама, ашумен бірдеңе істеуге ұмтылма. Ашу адамды тек сөзге…
Аяғы жаман төрді былғар,
Аузы жаман елді былғар.
Аузы жаман елді былғар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында «аяғы жаман» — келген жерін…
Аялы ағаш саялы.
Негізгі мағынасы «Аялы ағаш саялы» деген мақалдың тура мағынасы — жайқалған, күтімі бар ағаштың көлеңкесі мол болады…
Әдеп - ар жемісі,
Ұят - адамдық белгісі.
Ұят - адамдық белгісі.
Негізгі мағынасы Әдеп — адамның ішкі мәдениетінен, тәрбиесінен, көрген өнегесінен туатын қасиет. Ал ар — адамның…
Әдеп әдет емес, жөн - әдет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінез-құлқы мен іс-әрекетінде орынсыз дағдыға еріп кетпей, дұрыс жолды ұстану…
Әдеп бастауы - тәрбие.
Негізгі мағынасы Әдептің түп-тамыры тәрбиеде жатыр деген ой айтылады. Адамның сыпайы сөйлеуі, үлкенді құрметтеуі…
Әдеп басы - тіл.
Негізгі мағынасы «Әдеп басы - тіл» деген мақал адамның тәрбиесі мен көркем мінезі ең алдымен сөйлеген сөзінен…
Әдепсіз аяқ боқ басар.
Негізгі мағынасы Әдепсіз, тәрбиесіз адам өз ісінің де, жүрген жолының да берекесін кетіреді деген ой айтылады. Мақалдың…
Әдепсіз бала - аяққа басылған шала.
Негізгі мағынасы Әдепсіз бала аяқпен басып қалған шала секілді: сыртынан сөнген сияқты көрінгенімен, ішінде оты бар…
Әдепсіз өскен адамнан
Тәртіппен өскен тал артық.
Тәртіппен өскен тал артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әдепсіз болып өскен адамнан тәртіппен, күтіммен өсірілген тал жақсырақ…