Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
311.9K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Өзіңді өзің сыйламасаң,
Өзгеден сый күтпе.
Өзгеден сый күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең алдымен өз қадірін өзі білу керек екенін айтады. Егер адам өзіне құрметпен қара...
Ауырдың үстімен, жеңілдің астымен жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қиын істен қашып, барынша жеңіл жолды іздейтінін білдіреді. Тура мағынасында ауыр...
Ұстаздан шәкірт озар.
**Негізгі мағынасы** Ұстаздан шәкірт озар деген мақалдың тура мағынасы — оқушының өз ұстазынан асып түсуі. Астарлы мағын...
Ханда қадір болмаса,
Қарада ұят болмайды.
Қарада ұят болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған ханның қадірі кетсе, қарапайым халықтың да ұят, тәртіп, тыйым сезімі әлсірей...
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі отбасында, ата-ана өнегесі арқылы қалыптасатынын айтады. Қыз бала...
Өзіңе өзің берік бол,
Қоңсыңды ұры тұтпа.
Қоңсыңды ұры тұтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең әуелі өз ісіне, өз мінезіне, өз ұстанымына берік болуды ескертеді. Яғни, өзің с...
Жақсы әке жаман балаға қырық жыл азық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы әкенің еңбегі мен тәрбиесі жаман мінезді балаға да ұзақ уақыт аз...
Ата - балаға сыншы.
**Негізгі мағынасы** Ата өз баласының мінезін, ісін, өсу жолын ең жақсы білетін адам. Сондықтан бұл мақал әкенің не жалп...
Атасыз ұл ақылға жарымас ,
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Анасыз қыз жасауға жарымас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана тәрбиесінің бала өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Тура мағынасында, әке жоқ ұл...
Әр адамның өмірде өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірде өз орны бар деген сөз — әр кісінің қоғамдағы, отбасындағы, жұмыстағы, не ортадағы...
Жетім, жетім демеңіз,
Жетімнің ақысын жемеңіз.
Жетімнің ақысын жемеңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланы кемсітуге, оған төмен қарап, құқығын таптауға болмайтынын ескертеді. Тура ма...
Жақсымен жолдас болсаң,
Жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң,
Қаларсың ұятқа.
Жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң,
Қаларсың ұятқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласатыны оның мінезіне, ісіне және өмір жолына тікелей әсер ететінін бі...
Жабайы шөп егінді аздырар,
Еріншектік ерді аздырар.
Еріншектік ерді аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жабайы шөп егіннің өсуіне кедергі келтіріп, өнімді азайтады. Астарлы ма...
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атағы бар мата болса, одан тігілген бөз де өтімді келеді. Астарл...
Көргенсіз дегенге қорланба,
Тексіз дегенге қорлан.
Тексіз дегенге қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы кемсіту сөзден гөрі, шын мәнінде тегіне, тәрбиесіне, мінезіне дақ түскенде...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.