Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.1K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы әке жаман балаға қырық жыл азық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы әкенің еңбегі мен тәрбиесі жаман мінезді балаға да ұзақ уақыт аз...
Күшіңе қарай жүк көтер,
Мінезіңе қарай дос таңда.
Мінезіңе қарай дос таңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білу керек екенін және араласатын ортасын да ойланып таңдаған жөн екені...
Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар мен құдандалы-жекжаттың арақатынасы кейде өте болмашы нәрседен бұзылатынын аңғарт...
Өзіңді өзің сыйламасаң,
Өзгеден сый күтпе.
Өзгеден сый күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең алдымен өз қадірін өзі білу керек екенін айтады. Егер адам өзіне құрметпен қара...
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі отбасында, ата-ана өнегесі арқылы қалыптасатынын айтады. Қыз бала...
Ағаштан ағаш сәнін алады,
Адамнан адам тәлім алады.
Адамнан адам тәлім алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бір-бірінен үйреніп, үлгі алып өсетінін білдіреді. Тура мағынада бір ағашт...
Отбасы ала болса,
Кереге басы сайын пәле бар.
Кереге басы сайын пәле бар.
**Негізгі мағынасы** Отбасы мүшелері бір-бірімен тату болмай, арасы ала-құла болса, үйдің берекесі кетеді. Мұндай шаңыра...
Ата - балаға сыншы.
**Негізгі мағынасы** Ата өз баласының мінезін, ісін, өсу жолын ең жақсы білетін адам. Сондықтан бұл мақал әкенің не жалп...
Көргенсіз дегенге қорланба,
Тексіз дегенге қорлан.
Тексіз дегенге қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы кемсіту сөзден гөрі, шын мәнінде тегіне, тәрбиесіне, мінезіне дақ түскенде...
Қыз күнінде бәрі жақсы,
Жаман қатын қайдан шығады?
Жаман қатын қайдан шығады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің болашақтағы мінезі мен отбасындағы орны қыз күніндегі тәрбиесіне байланысты екені...
Қыз бала өріс.
**Негізгі мағынасы** «Қыз бала өріс» деген мақал қыздың отбасы үшін ғана емес, бүкіл әулет үшін де кеңдік пен береке әк...
Әр адамның өмірде өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірде өз орны бар деген сөз — әр кісінің қоғамдағы, отбасындағы, жұмыстағы, не ортадағы...
Ханда қадір болмаса,
Қарада ұят болмайды.
Қарада ұят болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған ханның қадірі кетсе, қарапайым халықтың да ұят, тәртіп, тыйым сезімі әлсірей...
Балаңды беске дейін патшаңдай сыйла,
Он беске дейін құлыңдай жұмса,
Он бестен асса, жан досыңдай құрметте.
Он беске дейін құлыңдай жұмса,
Он бестен асса, жан досыңдай құрметте.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің үш кезеңін көрсетеді. Тура мағынасында, кішкентай балаға мейіріммен қара...
Жақсымен жолдас болсаң,
Жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң,
Қаларсың ұятқа.
Жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң,
Қаларсың ұятқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласатыны оның мінезіне, ісіне және өмір жолына тікелей әсер ететінін бі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.