Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
249.7K
Қаралым
216
Орташа
Сұрыптау:
Ұлыдан - ұлағат,
Жақсыдан - шапағат.
Жақсыдан - шапағат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұлы, қадірлі, өнегелі адамнан тәрбие мен үлгі тарайды; жақсы адамнан а...
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі отбасында, ата-ана өнегесі арқылы қалыптасатынын айтады. Қыз бала...
Жабайы шөп егінді аздырар,
Еріншектік ерді аздырар.
Еріншектік ерді аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жабайы шөп егіннің өсуіне кедергі келтіріп, өнімді азайтады. Астарлы ма...
Ұлық болсаң, кішік бол.
**Негізгі мағынасы** Ұлық болсаң, кішік бол деген мақал лауазымың жоғары, беделің зор, білімің немесе атағың көп болса д...
Ата - балаға сыншы.
**Негізгі мағынасы** Ата өз баласының мінезін, ісін, өсу жолын ең жақсы білетін адам. Сондықтан бұл мақал әкенің не жалп...
Көш көлікті, көрікті болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону, жол жүру көркем, сәнді, ретімен болғаны жақсы деген ой. Ас...
Бауыры жыртық жылауға келеді,
Бауыры бүтін сынауға келеді.
Бауыры бүтін сынауға келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жағдайы мен көңіл күйіне қарай әрекеті де әртүрлі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Әр адамның өмірде өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірде өз орны бар деген сөз — әр кісінің қоғамдағы, отбасындағы, жұмыстағы, не ортадағы...
Шыққан қыз шиден тысқары.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шиден шыққан нәрсе енді шиден тыс тұрады, яғни бұрынғы орнынан алыстайд...
Өзіңе өзің берік бол,
Қоңсыңды ұры тұтпа.
Қоңсыңды ұры тұтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең әуелі өз ісіне, өз мінезіне, өз ұстанымына берік болуды ескертеді. Яғни, өзің с...
Тәрбие - тәртіптің құлы,
Тәртіпті - елдің құлы.
Тәртіпті - елдің құлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда тәрбиенің адамды дұрыс жолға салатыны айтылады. Тәрбиелі адам өз мінезін тежей алады, е...
Кесірлі ауыздан кесапатты сөз шығады.
**Негізгі мағынасы** Кесірлі ауыздан көбіне зиянды, ауыр, көңіл жаралайтын сөз шығады. Яғни адам мінезі бұзақы, қырсық,...
Ас үстінен аттама,
Астан үлкен емессің.
Астан үлкен емессің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асқа құрметпен қарауға шақырады. Тура мағынасы — дастарқан үстінен аттама, яғни та...
Жақсы әке жаман балаға қырық жыл азық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы әкенің еңбегі мен тәрбиесі жаман мінезді балаға да ұзақ уақыт аз...
Өзін ғана ойлаған -
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
Жамандықтың белгісі,
Өзгені де ойлаған -
Адамдықтың белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі болмысын ойшылдықпен бағалайды. Тек өз пайдасын ғана көздеп, айналасындағы ж...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.