Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
«Бақырауық қоспақтан Мыңқ етпейтін нар артық. Тәрбиесіз жаст…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да салмақты, тындырымды кісі артық екені айтылады. Бірінші жолда «бақырауық қоспақ» — даусы қатты шыққанмен, күші мен пайдасы шамалы, дарақы мінезді бейнелейді. Оған қарама-қарсы «мыңқ етпейтін нар» — үнсіз, бірақ жүгін көтере алатын, нағыз берік тұлғаны көрсетеді. Екінші жолда тәрбиесіз, әдепсіз жас пен өнегелі қария салыстырылады: жасы кіші болғанымен тәрбие көрмеген адамнан, жасы үлкен, өмір көрген, сөзі мен ісі үлгі болатын шалдың қадірі жоғары.
Образдар мен теңеулер
«Қоспақ» пен «нар» — мінездің екі түрлі бейнесі. Қоспақтың бақырауы — бос айқай, әсіре мінез, ал нардың үнсіздігі — сабыр, төзім, салмақтылық. «Жастар» мен «шал» арқылы жас пен кәрінің ғана емес, тәрбиесіздік пен өнегенің айырмасы ашылады. Мұнда жас мөлшері емес, адамдық қасиет маңызды екені астарланады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: көп сөйлеп, уәде үйіп-төгетін, бірақ ісі жоқ адамнан гөрі, үнсіз еңбек етіп, нәтижесін көрсететін жан қадірлі. Мысалы, жұмыста бір қызметкер өзін көп мақтап жүрсе, ал екіншісі сабырмен істі бітіріп, ұжымға пайда әкелсе, артық бағаланатыны — екіншісі.
Myńq etpeıtin nar artyq.
Tárbıesiz jastardan
Ónegeli shal artyq.