Балалы үйдің ұрлығы жатпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Балалы үйдің ұрлығы жатпас деген мақалдың тура мағынасы — баласы бар үйде бір нәрсе жоғалмай, ұрлыққа ұшырамай тұра алмайды. Астарлы мағынасы — бала бар жерде қимыл-қозғалыс көп болады, үйдің ішіндегі заттар орын ауыстырады, кейде байқамай жоғалып кетуі де мүмкін. Сол арқылы мақал бала тәрбиесімен бірге үй ішіндегі ұқыптылық пен сақтық қажет екенін аңғартады. Сонымен қатар, бала өскен үйдің тіршілігі қызу, көңілі шат, бірақ жауапкершілігі де мол болатынын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "балалы үй" — береке мен тіршіліктің символы. "Ұрлығы жатпас" деген тіркес ұрлықты шын мағынасында емес, үйдегі ұсақ-түйектің орынсыз жылжуы, жоғалуы деген ұғымда қолданады. Бұл балаға тән ширақтықты, ал үй иесіне тән қырағылықты бейнелейді. Яғни, бала бар жерде тыныштықтан гөрі қозғалыс, ретсіздік, абыр-сабыр көбірек болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал балалы үйдің күнделікті күйбеңін сипаттағанда айтылады. Мысалы, кішкентай балалар ойыншықтарды әр жерге шашып тастап, керек затты табу қиындап кетеді. Сондай кезде үлкендер "Балалы үйдің ұрлығы жатпас" деп, мұны табиғи құбылыс ретінде жеңіл әзілмен қабылдайды.