Тәрбие туралы — 8-бет 1151
Сұрыптау:
Балаңды беске дейін патшаңдай сыйла,
Он беске дейін құлыңдай жұмса,
Он бестен асса, жан досыңдай құрметте.
Он беске дейін құлыңдай жұмса,
Он бестен асса, жан досыңдай құрметте.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің үш кезеңін көрсетеді. Тура мағынасында, кішкентай балаға мейіріммен қарап…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Балаң жақсы болса, жер үстінде тірі жүрген өмірің жақсы: қуаныш та, абырой да, сүйеніш те бар. Балаң…
Балаң өзіңе тартса жұбан,
Қоғамға тартса қуан.
Қоғамға тартса қуан.
Негізгі мағынасы Балаң өзіңе тартса, яғни мінезі мен ісі саған ұқсаса, жұбан: ұрпағың сені жалғастырып тұр. Ал қоғамға…
Бала ойынмен өседі.
Негізгі мағынасы Бала ойын арқылы өседі: тек денесі ғана емес, ойы, тілі, мінезі де ойын үстінде қалыптасады. Ойында ол…
Бала өсті дегенше,
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
Негізгі мағынасы Жай ғана «бала өсті» деп қоймай, «батыр өсті» десейші — әр ер жеткен бала елдің ертеңгі қорғаны…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
Негізгі мағынасы Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен…
Бала соққан кездіктің басы жарық.
Негізгі мағынасы Ұстаның шәкірті, тәжірибесіз бала соққан кездіктің ұшы жарылып, сынық болып шығады. Мақал шеберлік…
Баласы әкесіне кереку үйретеді.
Негізгі мағынасы Баласы әкесіне Керекуді үйретеді — Кереку деп қазақтар ертеде Павлодар қаласын атаған. Әкесі сол жаққа…
Баласы жақсының қарасы жақсы.
Негізгі мағынасы Баласы жақсы адамның беделі де жақсы: жұрт оны балаларына қарап бағалайды, сыйлайды. Адам қартайғанда…
Бала тапқандікі емес, баққандікі.
Негізгі мағынасы Бала оны дүниеге әкелгенге емес, бағып-қаққан, тәрбиелеп өсірген адамға тиесілі дейді. Тек туу…
Бала тәрбиесі бесіктен.
Негізгі мағынасы «Бала тәрбиесі бесіктен» деген мақал баланың мінезі, әдеті мен адамдық қасиеті ең алғаш сәбилік шақтан…
Балта сабынан озбас.
Негізгі мағынасы Балтаның жүзі қанша өткір болса да, сап қайда бұрса, сонда барады: сабы жетпеген жерге жүзі де…
Балық басынан шіриді,
Су басынан бұзылады.
Су басынан бұзылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — балық алдымен бас жағынан бұзылса, су да бастауынан лайланса, бүкіл ағыс…
Бапкері жоқта қыран жетім,
Бақ төрі жоқта ұлан жетім.
Бақ төрі жоқта ұлан жетім.
Негізгі мағынасы Бапкері жоқ қыран жетім сияқты: оны баптайтын, аңға салатын адам болмаса, қырандығы ашылмай қалады…
Бар пәледен ұят сақтайды.
Негізгі мағынасы Ұят адамды сан түрлі пәледен, яғни бәле-жаладан, масқарадан, қылмыстан сақтайды. Ұялатын адам біреудің…
Бас асауға жез ноқта.
Негізгі мағынасы «Бас асауға жез ноқта» деген мақал біреудің өз бетімен кететін, айтқанға көнбейтін, тентек не қыңыр…
Бас - тымақтың үлгісі.
Негізгі мағынасы «Бас - тымақтың үлгісі» деген мақал адамды көріп, оның киімін, сөзі мен жүріс-тұрысын соған қарап…
Басшы көп те, қосшы аз, көбінің басы таз.
Негізгі мағынасы Басшы болғысы келетіндер көп те, қосшы, яғни қолғабыс етіп, жұмысты атқаратындар аз, оның үстіне басшы…
Басы қисайған түйе мал болмайды.
Негізгі мағынасы Басы қисайған түйе мал болмайды деген мақалдың тура мағынасы — басы қисық, дене бітімі дұрыс емес түйе…
Басытқыға бал ішкен,
Сусынына шай ішкен.
Сусынына шай ішкен.
Негізгі мағынасы Ас ішіп болған соң басытқыға бал жеген, шөлін шаймен басқан — молшылықта, жайлы тұрмыста өмір сүрген…
Батырды екі долы қатынның бірі туады,
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың батыр, би, көсем болып қалыптасуы тек табиғи қабілетке ғана емес, ана…
Бауыры жыртық жылауға келеді,
Бауыры бүтін сынауға келеді.
Бауыры бүтін сынауға келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жағдайы мен көңіл күйіне қарай әрекеті де әртүрлі болатынын білдіреді. Тура…
Бәрің бірдей қойшы болсаң, құл боларсың,
Бәрің бірдей тойшы болсаң, қу боларсың.
Бәрің бірдей тойшы болсаң, қу боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бәрі бір ғана істі қуалай берсе, елдің тұрмысы теңгерімсіз болады…
Бесік кертпе қыз.
Негізгі мағынасы «Бесік кертпе қыз» деген тіркес қыз баланың кішкентайынан-ақ ұяң, нәзік, ибалы болып өсуін меңзейді…
Бесік көрмеген ессіз болып есіктен кіреді.
Негізгі мағынасы Бесікте жатып, ана тәрбиесін көрмеген адам есіктен ессіз болып кіреді: үйге кіргенде сәлем бермейді…
Бесіксіз үйде береке жоқ.
Негізгі мағынасы Бесігі жоқ, яғни баласы жоқ үйде береке болмайды. Мақал баланы шаңырақтың құты, үйдің шаттығы мен…
Бесіктегі бала бес түлейді.
Негізгі мағынасы Бесікте жатқан сәби бес түрленеді: оның түрі, мінезі, қимылы бірнеше рет өзгереді. Бүгін ашаң болса…
Бесіктегі бала ененікі,
Ат үстіндегі бала елдікі.
Ат үстіндегі бала елдікі.
Негізгі мағынасы Бала бесікте жатқанда анасының қолында, оның қамқорлығында, соған ғана тиесілі. Ал атқа мініп, есейген…
Бесіктегі баланың күлгенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Негізгі мағынасы Бесікте жатқан сәбидің алғаш күлгенін көру — ата-ананың бір арманының орындалғаны; сол баланың өсіп…
Бесін болса, күн тұрмас,
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал уақыттың да, жағдайдың да өз реті барын білдіреді. Тура мағынасында бесін ауып, күннің қызуы…
Бес саусақ бірдей емес.
Негізгі мағынасы «Бес саусақ бірдей емес» деген мақал адамдардың, нәрселердің, қабілеттердің бәрі біркелкі болмайтынын…
Бие кіндігінен өседі.
Негізгі мағынасы «Бие кіндігінен өседі» деген мақал жылқының тегі мен тұқымының аса маңызды екенін білдіреді. Тура…
Бие қоста жүріп терлесе,
Құлын босқа жүріп терлейді.
Құлын босқа жүріп терлейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қоста, яғни дұрыс бағып-күтімде жүріп терлейді, ал құлын босқа…
Биікке шықсаң, көзің ашылады,
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ортасы мен өрісі кеңейсе, ой-санасы да өсетінін білдіреді. Тура мағынасында биікке…
Биік төбеге шықсаң,
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ортасы мен көрген-түйгені оның ой-өрісіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Биік…
Біз де қатын болармыз,
Қапқа тары салармыз.
Қапқа тары салармыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әзіл аралас астарлы сөз. Тура мағынасында «біз де әйел болармыз, қапқа тары салармыз»…
Білімді әйел басыңа қарайды,
Білімсіз әйел жасыңа қарайды.
Білімсіз әйел жасыңа қарайды.
Негізгі мағынасы Ақылды, білімді әйел ер адамды ақылына, мінезіне, абыройына қарап бағалайды. Білімсіз әйел оның жасына…
Білімді ұстаз бермеген , білікті Құдай береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға білімді ұстаз бермесе де, білікті, дарынды ететін қасиетті…
Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл.
Негізгі мағынасы Білімі жоқ жігіт хош иісі жоқ гүл сияқты: сырты әдемі болуы мүмкін, бірақ ішкі қасиеті, адамды…
Білімнің басы - бейнет, түбі - зейнет.
Негізгі мағынасы Білімнің басы бейнет: алғашында оқу ауыр, машақатты. Ал түбі, ақыры — зейнет, яғни рахат, игілік. Оқып…