Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.2K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Ат аунаған жерде түк қалады.
**Негізгі мағынасы** «Ат аунаған жерде түк қалады» деген мақалдың тура мағынасы — ат аунаған жерінде оның қыл-қыбыры, і...
Аяғы жаман төрді былғар,
Аузы жаман елді былғар.
Аузы жаман елді былғар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында «аяғы жаман» — келген жерін...
Алтыдағы бала атқа мінсе,
Алпыстағы ата алдынан шығар.
Алпыстағы ата алдынан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ерте есейіп, атқа мінуге жарағанын елдің қуанышпен қабылдайтынын білдіреді. Тура...
Сұңқар қанаты ұшқанда қатаяды.
**Негізгі мағынасы** Сұңқардың қанаты ұшқан сайын қатаятыны сияқты, адам да әрекет етіп, еңбек етіп, тәжірибе жинаған са...
Балалы үйдің ұрлығы жатпас.
**Негізгі мағынасы** Балалы үйдің ұрлығы жатпас деген мақалдың тура мағынасы — баласы бар үйде бір нәрсе жоғалмай, ұрлық...
Қатын бастаған көш оңбас.
**Негізгі мағынасы** «Қатын бастаған көш оңбас» деген мақалдың тура мағынасы — көшті әйел бастап шықса, жол дұрыс болма...
Сөз сүйектен өтеді,
Таяқ еттен өтеді.
Таяқ еттен өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жарасы таяқтың жарасынан да ауыр болатынын білдіреді. Таяқ денеге тиіп, уақыт өте...
Қызым үйде, қылығы түзде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың тәрбиесі мен мінезі екі жерде бірдей көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, қы...
Қатын қалса, бай табар,
Бала қалса, мал табар.
Бала қалса, мал табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде әйел қалса, ол шаруаны жүргізіп, жаңа байлық табуға себеп болады;...
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
**Негізгі мағынасы** Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен от...
Адамның құлқы түзелмей,
Құлпы түзелмейді.
Құлпы түзелмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі мінезі тығыз байланысты екенін айтады. «Құлқы» — адамның...
Әдепті бала - арлы бала,
Әдепсіз бала - сорлы бала.
Әдепсіз бала - сорлы бала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әдеп пен тәрбиенің адам өміріндегі орнын айтады. Әдепті бала — үлкенді сыйлап, кішіге қам...
Алып анадан туады,
Ат биеден туады.
Ат биеден туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ірі, күшті тұлға да, жүйрік ат та өз тегінен туады деген ой. Астарлы м...
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні сый...
Сыйлап берген су тәтті.
**Негізгі мағынасы** Сыйлап берген су тәтті деген мақалдың тура мағынасы — адамға ықыласпен, құрметпен ұсынылған су да д...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.