Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
249.8K
Қаралым
216
Орташа
Сұрыптау:
Биік төбеге шықсаң,
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ортасы мен көрген-түйгені оның ой-өрісіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Биік т...
Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар деген мақал ата-ана мейірімі мен қамқорлығынан айырылған жан...
Қыздың қырық жаны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың төзімді, сезімтал әрі епті болатынын білдіреді. Тура мағынасында «қырық жан»...
Әйелді теппе аяқпен,
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел мен балаға қаталдық көрсетпеуді, күшпен емес, мейіріммен қарауды үйретеді. Тура мағы...
Ас иесінің әлі біледі,
Асатуды қолы біледі.
Асатуды қолы біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дастарқандағы ас иесінің ынта-ықыласына, жомарттығына және оны ұсына бі...
Гүл өссе - жердің көркі,
Қыз өссе - елдің көркі.
Қыз өссе - елдің көркі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге гүл шықса, айнала ажарланып, көркейіп кетеді. Ал қыз тәрбиелі, иб...
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні сый...
Тісі шыққан балаға,
Шайнап берген ас болмас.
Шайнап берген ас болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тісі шыққан балаға тамақты шайнап берудің қажеті жоқ, өйткені ол енді ө...
Ұлдың ұяты әкеге,
Қыздың ұяты шешеге.
Қыздың ұяты шешеге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі, мінезі, жүріс-тұрысы ата-ананың беделімен тікелей байланысты екен...
Ел мақтаған жігітті қыз жақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің жақсы атаған, абыройлы деп таныған жігітіне басқа жұрт та құрметпен қарайтынын білд...
Қыз бала өріс.
**Негізгі мағынасы** «Қыз бала өріс» деген мақал қыздың отбасы үшін ғана емес, бүкіл әулет үшін де кеңдік пен береке әк...
Арсыз болса, қыз жаман,
Ақылсыз болса, ұл жаман.
Ақылсыз болса, ұл жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың жақсы-жамандығы тек жынысына емес, мінезі мен тәрбиесіне байланысты екенін...
Ұйқы тынықтырады, жұмыс шынықтырады.
**Негізгі мағынасы** Ұйқы адамның бойына тыныштық беріп, шаршағанын басады; ал жұмыс адамды шынықтырып, епті, төзімді, і...
Ұстаздан шәкірт озар.
**Негізгі мағынасы** Ұстаздан шәкірт озар деген мақалдың тура мағынасы — оқушының өз ұстазынан асып түсуі. Астарлы мағын...
Инабатты болса - әйел,
Өнегелі болса бала көрікті.
Өнегелі болса бала көрікті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің көркі тек сыртқы сұлулығында емес, инабаттылығында, әдепті мінезінде екенін айтад...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.