Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.1K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Ұлық болсаң, кішік бол.
**Негізгі мағынасы** Ұлық болсаң, кішік бол деген мақал лауазымың жоғары, беделің зор, білімің немесе атағың көп болса д...
Ораздының баласы,
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен өмірге көзқарасты салыстырып тұр. Тура мағынада бір әулеттің баласы 15 жа...
Жасы кіші ініні
Ақылы асса, аға түт.
Жасы үлкен ағаны
Жақсы сыйлап, жаға тұт.
Ақылы асса, аға түт.
Жасы үлкен ағаны
Жақсы сыйлап, жаға тұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — жастың үлкен-кішісіне қарамай, ақылы мен адамдық қасиеті жоғарыны құрметтеу....
Енесі тепкен құлынның еті ауырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ене тепкен құлынға соққы қатты тимейді, яғни туған биенің тепкісі құлын...
Қойшының қызы қой келгенде жүн түтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісіне, тұрмыс-тіршілігіне жақын нәрсеге бейім болатынын білдіреді. Қойшының қы...
Тегінде бар тегі озар.
**Негізгі мағынасы** «Тегінде бар тегі озар» деген мақал адам бойындағы жақсы қасиет, асыл мінез, туа біткен қабілет ер...
Ұстаздан шәкірт озар.
**Негізгі мағынасы** Ұстаздан шәкірт озар деген мақалдың тура мағынасы — оқушының өз ұстазынан асып түсуі. Астарлы мағын...
Бөлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың, әсіресе бөле-жиеннің жақындығын қадірлеуді ескертеді. Тура мағынасы — «бө...
Ер жігіт сегіз қырлы, бір сырлы
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің бір ғана іске емес, бірнеше өнер мен қабілетке ие болуын дәріптейді. Тура ма...
Олақ қатын оймақшыл,
Салақ қатын сауықшыл.
Салақ қатын сауықшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі тәртіп пен ұқыптылықты әйелдің іс-әрекеті арқылы бейнелейді. Тура мағынада: о...
Жақсы бала - сүйік,
Жаман бала - күйік.
Жаман бала - күйік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің отбасындағы ең үлкен құндылық екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, тілалғыш б...
Тілде тиек жоқ, ауызда жиек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөйлеген сөзін тежеп, жөндеп айтпаса, ауыздан шыққан сөзді тоқтату қиын екенін б...
Темірді от,
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша темір отқа қызса иіледі, ағаштың бетіне мөр басылса белгі қалады...
Асық ойнаған азар,
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос уақытты қалай өткізудің адам тағдырына әсер ететінін ескертеді. Бір қарағанда, асық п...
Өзіңе өзің берік бол,
Қоңсыңды ұры тұтпа.
Қоңсыңды ұры тұтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең әуелі өз ісіне, өз мінезіне, өз ұстанымына берік болуды ескертеді. Яғни, өзің с...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.