Тәрбие туралы — 4-бет 1151
Сұрыптау:
Ата-ананы сыйлаған көп жасар,
Сыйламаған жан қинар.
Сыйламаған жан қинар.
Негізгі мағынасы Ата-анасын сыйлаған адам ұзақ жасайды, сыйламаған адам жанын қинап, азап шегеді. Мақал ата-ананы…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Мақал отбасын бір тұтас табиғат көрінісі ретінде суреттейді: әке — биік, асқар тау, ана — сол таудың…
Ата - балаға сыншы.
Негізгі мағынасы Әке баласын туғаннан көріп, мінезін, қабілетін, кемшілігін бәрінен жақсы біледі. Сондықтан оның…
Ата баласы азарында асық ойнайды.
Негізгі мағынасы Жақсы әулеттің баласы азар шағында, яғни бұзыла бастағанда, асық ойнайды: үлкен іске, ел қамына…
Ата баласының ат меңіндей белгісі болады.
Негізгі мағынасы Жылқыны иесі денесіндегі меңінен, ерекше дағынан алыстан таниды. Ата баласының да сондай өшпес белгісі…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Атаға бала жеттім десе де,
Батпан ширек кем туады.
Батпан ширек кем туады.
Негізгі мағынасы Бала әкесіне жеттім, теңестім деп ойласа да, одан бәрібір батпанның ширегіндей кем болады. Мақал әке…
Атадан бала, мойыннан жаға озбайды.
Негізгі мағынасы Жаға мойыннан биік көтерілмейтіні сияқты, бала да атасынан озбайды. Мақал үлкен мен кішінің арасындағы…
Атадан баланын, ойы өзге.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір әулетте туған ата мен баланың ойы бірдей болмайды, әр буынның…
Атадан бала туар, ата жолын қуар.
Негізгі мағынасы Әкеден туған бала ер жеткенде әкесінің жолын қуады: кәсібін, мінезін, ел ішіндегі орнын жалғастырады…
Атадан бала туса игі,
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Ата жолын қуса игі.
Балаңды жұрт мақтаса,
Бәрінен де сол игі.
Негізгі мағынасы Адамға ұрпақ көру — жақсылық, ол ұрпағы ата жолын, ата-бабаның салт-дәстүрін, кәсібін, адалдығын…
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Негізгі мағынасы Әкеден жақсы ұл туса, ол елінің ең мықтысы, қорғаны болады; ал жаман ұл туса, бүкіл адамзаттың ең…
Атадан жақсы ұл туса,
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан нашар ұл туса,
төрдегі басын есікке сүйрер.
Негізгі мағынасы Жақсы ұл әкесінің есік жақтағы басын төрге сүйрейді, яғни әулеттің абыройын көтеріп, елдің құрметті…
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Негізгі мағынасы Жақсы ұл қардың үстіне де от жаға алады: ең қиын, мүмкін емес сияқты жағдайдан жол тауып, ісін…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Баланың ата-анадан алатын мұрасы екі түрлі: әкеден — өсиет, яғни ақыл, кеңес, өмірлік бағыт; анадан…
Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Негізгі мағынасы Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың, қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың: жақсы әкеден, дұрыс…
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
Негізгі мағынасы Қыз әкесінің атағы мен абыройының арқасында жақсы жерге ұзатылады, сол сияқты жай бөз де мата…
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
Негізгі мағынасы Ұл әкесінің даңқымен, қыз анасының абыройымен өмір жолынан өтеді. Ел баланы алдымен ата-анасына қарап…
Ата дәулеті балаға сәулет болмайды.
Негізгі мағынасы Әкеден қалған байлық балаға абырой бола алмайды. Мұраға тиген мал-мүлік адамды біраз уақыт асырайды…
Ата дәулетті болса,
Бала ғибратты.
Бала ғибратты.
Негізгі мағынасы Ата дәулетті болса, бала ғибратты: әкенің дәулеті, яғни байлығы мен бақ-берекесі бар болса, бала…
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
Негізгі мағынасы Анасы өліп, әкесімен қалған бала — «аталы жетім», әкесі өліп, анасымен қалған бала — «аналы жетім»…
Аталы сөзді арсыз қайырады.
Негізгі мағынасы Аталы сөз — терең ойлы, салмақты, тәрбиелі, үлкеннің немесе елге танымал дананың айтқан бағалы сөзі…
Аталы ұл - қожалы құл.
Негізгі мағынасы Әкесі тірі ұл қожайыны бар құл сияқты: ол өз бетімен шешім қабылдамайды, әкесінің ырқында жүреді…
Атанға туған күн ботаға да туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атан түйеге туған күннің ботаға да тууы, яғни үлкенге келген мүмкіндік…
Атанның жүгі тайлаққа, аттың жүгі тайға қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк атанға артылғанымен, уақыт өте сол жүктің бір бөлігі жас…
Атанымды атсаң да, ботамды атпа.
Негізгі мағынасы Атанымды атсаң да, ботамды атпа — менің ең үлкен, ең қымбат малыма қол сал, тек боташығыма тиме деген…
Атаның еккен ағашы ұрпаққа сая.
Негізгі мағынасы Атаның еккен ағашы ұрпақтың саясына айналады: бүгін отырғызылған көшеттің көлеңкесінде…
Атаның жаман ұлы малға ортақ,
Әр үйлі жанға ортақ.
Әр үйлі жанға ортақ.
Негізгі мағынасы Әкенің жаман ұлы малға ортақ: әке мұрасынан, отбасы байлығынан үлесін талап етеді, бірақ өз еңбегін…
Атаның көңілі балада,
Баланың көңілі далада.
Баланың көңілі далада.
Негізгі мағынасы Әкенің ойы үнемі баласында: қайда жүр, тамақ ішті ме, аман ба деп уайымдайды. Ал баланың көңілі далада…
Атаның құны, ананың сүті.
Негізгі мағынасы Екі қасиетті борыш қатар аталған: атаның құны мен ананың сүті. Ертеде әкесі өлтірілсе, оның құнын…
Атаның салған жолы бар,
Ананың тіккен тоны бар.
Ананың тіккен тоны бар.
Негізгі мағынасы Әке баласына жол салып кетеді: өнеге, кәсіп, абырой, ел алдындағы аты — бәрі сол жолдың бойында. Ана…
Атаңа не істесең, алдыңа сол келер.
Негізгі мағынасы Әкеңе қалай қарасаң, өз алдыңа да сол келеді: ертең сенің балаң да саған дәл солай істейді. Мақал…
Ата өліп, бала қалса,
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
Мұратына жетеді.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кетеді.
Негізгі мағынасы Ата дүниеден өтіп, баласы артында қалса, ол мұратына жетеді: оның атын, ісін жалғастыратын ұрпақ бар…
Ата өлсе де, кәде өлмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе де, оның артында қалған салт-дәстүр, жөн-жоралғы, міндет…
Ата өнері - балаға мұра.
Негізгі мағынасы Әкенің, атаның меңгерген өнері балаға мұра болып қалады. Мұра дегенде көбіне мал-мүлік ойға келеді…
Атасы жер жырта білмегеннің,
Баласы тұқым себе білмейді.
Баласы тұқым себе білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жер жыртуды білмеген адам егін салудың да жөнін үйрете алмайды. Астарлы…
Атасыз ұл ақылға жарымас ,
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Негізгі мағынасы Әкесіз өскен ұлдың ақылы толмайды, анасыз өскен қыздың жасауы толмайды. Ұлға өмірдің жолын, ел…
Атасыз ұлдың аузы үлкен.
Негізгі мағынасы Ескі түсінік бойынша әкесіз өскен ұлды тежейтін, «тоқта» дейтін адам болмағандықтан, ол сөзге…
Атасыз ұл - жетесіз ұл.
Негізгі мағынасы Ескі түсінікте ер баланың тәрбиесі әкенің қолында болған: ұлға ер мінезді, еңбекті, ел ішіндегі әдепті…
Ата тұрып, бала сөйлесе - шіркіндігі,
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Негізгі мағынасы Әкесі тұрғанда баласы сөз бастаса — шіркіндігі, яғни өзін артық санағаны; ағасы тұрғанда інісі сөйлесе…
Ата тұрып, ұлы сөйлегені ержеткені,
Ана тұрып, қызы сөйлегені - бойжеткені.
Ана тұрып, қызы сөйлегені - бойжеткені.
Негізгі мағынасы Әкесінің көзінше ұлы сөз алып, ойын айта бастаса — ол ер жеткені; шешесінің көзінше қызы сөйлей…