Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
311.8K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Қыздың жолы жіңішке.
**Негізгі мағынасы** Қыздың жолы жіңішке деген мақал қыз балаға қатысты қоғамның талап-тілегі нәзік, жауапкершілігі жоға...
Шыққан қыз шиден тысқары.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шиден шыққан нәрсе енді шиден тыс тұрады, яғни бұрынғы орнынан алыстайд...
Темірді от,
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша темір отқа қызса иіледі, ағаштың бетіне мөр басылса белгі қалады...
Күшіңе қарай жүк көтер,
Мінезіңе қарай дос таңда.
Мінезіңе қарай дос таңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білу керек екенін және араласатын ортасын да ойланып таңдаған жөн екені...
Ұлық болсаң, кішік бол.
**Негізгі мағынасы** Ұлық болсаң, кішік бол деген мақал лауазымың жоғары, беделің зор, білімің немесе атағың көп болса д...
Тегінде бар тегі озар.
**Негізгі мағынасы** «Тегінде бар тегі озар» деген мақал адам бойындағы жақсы қасиет, асыл мінез, туа біткен қабілет ер...
Тілде тиек жоқ, ауызда жиек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөйлеген сөзін тежеп, жөндеп айтпаса, ауыздан шыққан сөзді тоқтату қиын екенін б...
Асық ойнаған азар,
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос уақытты қалай өткізудің адам тағдырына әсер ететінін ескертеді. Бір қарағанда, асық п...
Енесі тепкен құлынның еті ауырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ене тепкен құлынға соққы қатты тимейді, яғни туған биенің тепкісі құлын...
Жақсы бала - сүйік,
Жаман бала - күйік.
Жаман бала - күйік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің отбасындағы ең үлкен құндылық екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, тілалғыш б...
Бөлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
Бөлені көре тұра өлемісің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың, әсіресе бөле-жиеннің жақындығын қадірлеуді ескертеді. Тура мағынасы — «бө...
Отбасы ала болса,
Кереге басы сайын пәле бар.
Кереге басы сайын пәле бар.
**Негізгі мағынасы** Отбасы мүшелері бір-бірімен тату болмай, арасы ала-құла болса, үйдің берекесі кетеді. Мұндай шаңыра...
Ағаштан ағаш сәнін алады,
Адамнан адам тәлім алады.
Адамнан адам тәлім алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бір-бірінен үйреніп, үлгі алып өсетінін білдіреді. Тура мағынада бір ағашт...
Олақ қатын оймақшыл,
Салақ қатын сауықшыл.
Салақ қатын сауықшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі тәртіп пен ұқыптылықты әйелдің іс-әрекеті арқылы бейнелейді. Тура мағынада: о...
Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар мен құдандалы-жекжаттың арақатынасы кейде өте болмашы нәрседен бұзылатынын аңғарт...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.