Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата тәрбиесінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл елге тірек, жұртқа абырой, қоғамға пайда әкелетін азамат болады. Ал тәрбиесіз, жаман мінезді ұл ата намысын түсіріп, айналасына кесірін тигізеді. Яғни, баланың жақсы-жаман болуы тек өзіне ғана емес, бүкіл әулет пен елге ықпал етеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «елінің зоры» тіркесі — елге пайдасы тиетін, беделі биік, сөзі өтімді, ісі өнегелі адамды білдіреді. «Адам біткеннің қоры» дегені — қадірсіз, арсыз, ел алдында сыйы жоқ жанның бейнесі. Мұнда ұлдың тұлғасы арқылы адамгершілік, намыс, жауапкершілік өлшеніп тұр. Әке атына дақ түсіретін ұл мен әке мерейін өсіретін ұл қарама-қарсы салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бала тәрбиесіне, отбасы жауапкершілігіне қатысты жиі айтылады. Ата-ана баласына біліммен қатар тәртіп, адалдық, сыйластық үйретуі керек деген ойды жеткізеді. Мысалы, мектепте озат оқып, қоғамдық іске белсенді қатысатын, үлкенді сыйлайтын жасөспірімді көргенде, «атадан жақсы ұл туса, елінің зоры болады» деп бағалауға болады.
Eliniń zory bolady.
Atadan jaman ul týsa,
Adam bitkenniń qory bolady.