Атасыз ұл ақылға жарымас ,
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ана тәрбиесінің бала өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Тура мағынасында, әке жоқ ұл ақыл-кеңес, бағыт-бағдардан қағылады; ана жоқ қыз тұрмысқа, үй ішінің жөн-жосығына толық үйрене алмайды деген ой айтылады. Астарлы мағынасында, бала толыққанды адам болып қалыптасуы үшін әкенің ақылы мен ананың мейірімі қатар қажет. Әке — тәртіп пен жауапкершіліктің, ана — инабат пен ұқыптылықтың мектебі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақылға жарымас» тіркесі тек білімсіздікті емес, өмірлік тірек пен тәлімнің кемдігін білдіреді. «Жасауға жарымас» дегені — қыздың тек дүние-мүлікке емес, үй тірлігіне, отбасы әдебіне, қолөнер мен ұқыптылыққа да дайын болуы керегін меңзейді. Әке мен ана бейнесі — балаға екі қанат сияқты: бірі жоқ болса, өсуі де, орнығуы да кем болады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланы тәрбиелеуде тек материалдық қамқорлық жеткіліксіз екенін еске салады. Мысалы, әкесі жұмысбасты болып, баласымен сырласпаса, ал анасы қызын тұрмысқа, жауапкершілікке баулымаса, бала өмірге дайынсыз қалады. Сондықтан ата-ана баласына уақыт бөліп, ақыл айтып, үлгі көрсетуі керек.
Anasyz qyz jasaýǵa jarymas .