Тәрбие туралы — 3-бет 1151
Сұрыптау:
Анасын көріп қызын ал,
Аяғын көріп асын іш.
Аяғын көріп асын іш.
Негізгі мағынасы Қызды айттырар алдында оның анасына қара: үй ұстауы, мінезі, сөйлеген сөзі қызына да дарыған болуы…
Анасын сүйгеннің баласын сүй.
Негізгі мағынасы Бір адамды шын жақсы көрсең, оның баласын да жақсы көр, сүй. Мақал сүйіспеншіліктің адамнан оның…
Анасын сыйламағанды адал деме,
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
Негізгі мағынасы Анасын сыйламаған адамды адал деп санама: өзін дүниеге әкелген ең жақынына опасыз болған адам басқаға…
Ана тілегі балада,
Бала тілегі далада.
Бала тілегі далада.
Негізгі мағынасы Ананың бар ойы, тілегі — баласы: оның аман-саулығы, бақыты, тамағы. Ал баланың тілегі далада: ойын…
Ана тілін алмаған - арсыз.
Негізгі мағынасы Анасының тілін алмаған, яғни анасының сөзін тыңдамаған, ақылына көнбеген адам арсыз, ұятсыз. Мақалдағы…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ана тілін алмаған ұл,
Аман болсын да, жүре берсін.
Аман болсын да, жүре берсін.
Негізгі мағынасы Анасының тілін алмаған, айтқанына құлақ аспаған ұлға басқа тілек жоқ: аман болсын, өз жолымен жүре…
Ант бұзған оңбайды,
Салт бұзған сорлайды.
Салт бұзған сорлайды.
Негізгі мағынасы Ант бұзған адамға сенім жоғалады, өйткені берген сөзінен тайған кісі өз абыройын да, ел ішіндегі…
Апасы киген тонды сіңлісі де киеді.
Негізгі мағынасы Үлкен әпкенің кигені кішісіне қалады, бір отбасында бұл ежелден келе жатқан жай. Мақалдың ауыспалы…
Арамнан алған түйеден
Адалдан алған ешкі артық,
Жаманнан алған сұлудан,
Жаман да болса, текті артық.
Адалдан алған ешкі артық,
Жаманнан алған сұлудан,
Жаман да болса, текті артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың айтпағы — дүние-мүліктің, малдың не адамның сыртқы ірі не әдемі болуынан гөрі, оның адал…
Арғымақ аттың құйрығы
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
Негізгі мағынасы Арғымақтың құйрығы бір мезгілде жібектей жұмсақ әрі жылтыр, қылдай қатты әрі берік. Мақал жігіттің…
Арпа берсең, атқа бер,
Күтірлетіп шайнасын;
Қызды берсең, жасқа бер,
Құшақтасып ойнасын.
Күтірлетіп шайнасын;
Қызды берсең, жасқа бер,
Құшақтасып ойнасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі нәрсенің де өз орнымен, өзіне лайық адамға берілуін меңзейді. Арпа атқа берілсе, ол…
Арсыз болса, қыз жаман,
Ақылсыз болса, ұл жаман.
Ақылсыз болса, ұл жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың жақсы-жамандығы тек жынысына емес, мінезі мен тәрбиесіне байланысты екенін…
Артық өнер бас бұзар.
Негізгі мағынасы Шектен тыс, орынсыз жұмсалған өнер адамды бәлеге душар етеді. Мұнда өнер жалпы жақсы қасиет ретінде…
Артында бар оңалар,
Арық түйе қом алар.
Арық түйе қом алар.
Негізгі мағынасы Адамның, не әулеттің, артында сүйеніші болса, қиындықтан тезірек шығып, қайта еңсесін көтереді. Мұнда…
Аруанадан туған кез өркеш,
Арқасын төсер ауырға.
Арқасын төсер ауырға.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аруана түйеден туған ботаның өркеші де соған ұқсап, ауыр жүкке төзімді…
Арудың әміршісі - ары.
Негізгі мағынасы «Арудың әміршісі - ары» деген мақалдың тура мағынасы: сұлу, инабатты қыздың өз ісіне, сөзіне…
Ар-ұят пен ақыл - мінез сауыты.
Негізгі мағынасы Сауыт жауынгерді жебе мен семсерден қорғағандай, ар-ұят пен ақыл адамның мінезін бұзылудан сақтайды…
Арық аттың бабын тапсаң - тұлпар,
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Негізгі мағынасы Арық, жүдеу көрінген аттың бабын тауып, дұрыс баптасаң, ол бәйгеде озатын тұлпарға айналады…
Арық деген жаман тай,
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Негізгі мағынасы Көктемде арық, сүйкімсіз көрінген тай жаздың шөбін жеп, семіріп, өсіп, күзге қарай мінуге жарайтын…
Арықты күтсең - тойынар,
Кәріні күтсең - қойылар.
Кәріні күтсең - қойылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малды жақсылап бағып-күтсең, ол семіріп, тойынады; ал кәрі адамға…
Асабасы жоқ асқа жарымайды,
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
Қасабасы жоқ басқа жарымайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той-томалақта асаба болмаса, ас та өз ретімен өтпейді; ал қасаба болмаса…
Асай біл аш кезіңде,
Сүйе біл жас кезіңде.
Сүйе біл жас кезіңде.
Негізгі мағынасы Аш кезіңде тамақты жей біл, жас кезіңде сүйе біл. Мақал әр нәрсенің өз уақыты болатынын айтады: ас…
Асау арудың арыны басылғанмен
Ұрыншақ ұрғашының ұры желігі басылмайды.
Ұрыншақ ұрғашының ұры желігі басылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел мінезіндегі екі түрлі қалыпты салыстырады. Тура мағынасында, асау, жуас емес арудың…
Асау атты таға тоқтатады.
Негізгі мағынасы Асау атты да таға тоқтатады деген сөздің тура мағынасы — жуас емес, шапшаң да мінезді жылқыға тағылған…
Асауға - тұсау.
Негізгі мағынасы «Асауға тұсау» деген мақал бетімен кеткен, жуасуға көнбейтін, тәртіпке бағынғысы келмейтін адамға…
Ас иесінің әлі біледі,
Асатуды қолы біледі.
Асатуды қолы біледі.
Негізгі мағынасы Дастарханға қандай ас қойылатынын үй иесінің әлі, яғни шамасы мен мүмкіндігі шешеді; қонақты қалай…
Ас ішіп, аяқ босатар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен адам аяқ-қолын босатып, дем алады. Астарлы мағынасы — бір істің…
Ас ішсең, атауыңдай іш,
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Негізгі мағынасы «Атау» — адамның өлер алдындағы ең соңғы асы. «Ас ішсең, атауыңдай іш» деген сөз әр асты соңғы асыңдай…
Ас ішсең, аяғыңды жина.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен кезде аяқ-қолыңды жинап, әдеп сақтап отыру. Астарлы мағынасы…
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Негізгі мағынасы Асқа барғанда аш, ал тойға барғанда тоқ бар дейді. Ас — қайтқан адамды еске алу жиыны, онда мал көп…
Асқаныма риза болмасаң да,
Сасқаныма риза бол.
Сасқаныма риза бол.
Негізгі мағынасы Үй иесі қонағына айтады: қазан асқаныма, пісірген асыма көңілің толмаса да, сасқаныма, яғни сені…
Ас таңдасаң, аяғына қара,
Қыз таңдасаң, анасына қара.
Қыз таңдасаң, анасына қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бір нәрсенің сапасын сыртқы көрінісіне ғана қарап емес, түп-төркініне, негізіне қарап…
Ас үстінен аттама,
Астан үлкен емессің.
Астан үлкен емессің.
Негізгі мағынасы Дастарқан мен ас үстінен аттап өтпе — сен астан үлкен емессің. Қазақ ұғымында ас — берілген несібе…
Асығу - баланың ісі,
Аттандыру - ананың ісі.
Аттандыру - ананың ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала асығып, бір іске тез ұмтылады, ал ана баласын жолға шығарып салуды…
Асыққан қыз ерте кетсе де,
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыстықтың адамды ұятқа қалдыратынын, істі шала орындауға жеткізетінін меңзейді. Тура…
Асық ойнаған азар,
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
Негізгі мағынасы Асық ойнап жүрген бала арықтайды, доп қуалаған баланың киімі мен етігі тозады, ал бәрінен де қой…
Асыл - асылдан, нәсіл - нәсілден.
Негізгі мағынасы Асыл нәрсе асылдан шығады, тұқым тұқымнан жалғасады. Мақал жақсы қасиеттің тектен берілетінін айтады…
Асылдан асыл туады,
Жалқаудан масыл туады.
Мылжыңнан езбе туады,
Қыдырмадан кезбе туады.
Жалқаудан масыл туады.
Мылжыңнан езбе туады,
Қыдырмадан кезбе туады.
Негізгі мағынасы Асылдан асыл, жалқаудан масыл, мылжыңнан езбе, қыдырмадан кезбе туады: ата-ананың мінезі баласына…
Асып қарама, басып қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды біреуге жоғарыдан, менсінбей қарамауға шақырады. "Асып қарама" — өзіңді биік ұстап…
Асырайтын жас болса,
Өлетұғын кәрі жоқ.
Өлетұғын кәрі жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жас адам бар жерде кәріні асырауға мүмкіндік бар, яғни еңбек ете алатын…