Ата дәулеті балаға сәулет болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Атадан қалған дәулет, байлық немесе дайын мүлік баланың өзіне берік тірек бола алмайды. Яғни, ата-ана қанша мал-мүлік, дүние жинап қалдырса да, ол баланың өмірін өздігінен көркейтіп жібермейді. Адамның шын сүйеніші — өз еңбегі, ақылы, тәрбиесі мен жауапкершілігі. Мұнда астарлы ой: тек мұраға сеніп өскен ұрпақ өмір сынағына төтеп бере алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дәулет» — материалдық байлық, ал «сәулет» — сән-салтанат, көрік, береке мағынасында қолданылған. Мақал байлықты үйдің іргесі емес, тек сыртқы көрінісі сияқты көрсетеді. «Сәулет болмайды» деуі — ата мұрасы баланың болашағын толық қамтамасыз ете алмайтынын білдіреді. Халық мұнда байлықтың емес, мінез бен еңбектің құнын жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өзекті. Мысалы, ауқатты әке баласына жақсы үй, көлік қалдырса да, егер бала білім алып, еңбек етпесе, ол мүлікті ұстап тұра алмауы мүмкін. Сондықтан жастарға «дайынға сүйенбей, өзіңді өзің қалыптастыр» деген ой айтылады.