Тәрбие туралы — 2-бет 1151
Сұрыптау:
Айнаға үйір бойын түзейді,
Халыққа үйір ойын түзейді.
Халыққа үйір ойын түзейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз-өзін түзетуі айналасындағы ортаға байланысты екенін айтады. Айнаға жиі қараған…
Айтақтай-айтақтай, қасқырдан да ұят болды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта айтып, кісінің мазасын алып, тіпті түзелмейтін…
Айтқызған - жаманның ісі,
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істі өз еркімен, ойланып әрі жауапкершілікпен істеу керек екенін білдіреді. Адамды үнемі…
Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
Негізгі мағынасы Айыбы, яғни кінәсі не кемшілігі бар адам ақыл-кеңестен, ескертуден сырт қалмауы керек. Бұл мақал тура…
Айырылмас көршіңе ауыр сөз айтпа.
Негізгі мағынасы Айырылмас көршіңе, яғни өмір бойы қатар тұратын, ажырай алмайтын көршіңе ауыр сөз айтпа. Көршімен…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақ жаулығы ананың,
Ақ көрпесі баланың.
Ақ көрпесі баланың.
Негізгі мағынасы Ананың басындағы ақ жаулығы — оның құрметі, пәктігі мен ақ ниетінің белгісі; баланың ақ көрпесі — оны…
Ақсақалды ауыл азбас.
Негізгі мағынасы «Ақсақалды ауыл азбас» деген мақал ауылдың, елдің берекесі сыйлы ақсақалдың сөзіне, ақылына…
Ақсақ малдың ақырын бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақсаңдаған малды қатты жүргізбей, жайлап бағып-қағу керек деген сөз…
Ақ сәлделі қожадан
Ақ жаулықты қатын артық.
Ақ жаулықты қатын артық.
Негізгі мағынасы Ақ сәлде орап, діндар болып көрінген қожадан ақ жаулық тартқан қарапайым әйел артық дейді мақал. Ақ…
Ақсұңқардың баласы алдына қоймай ас жемес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы тәрбиелі, текті, намысты адамның бала кезінен-ақ өз ұстанымы болатынын білдіреді. Тура…
Ақылды әйел күйеуінің ойнап айтқанын
Ойлап талдайды.
Ойлап талдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің зеректігін, байсалдылығын және сөздің астарын түсіне білетін парасатын көрсетеді…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Ақылды қызға ана көп,
Аяулы жанға пана көп.
Аяулы жанға пана көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды, ибалы, жақсы мінезді қыздың айналасында қамқор, құрмет көрсететін адамдар көп…
Ақыл - жан қуаты.
Негізгі мағынасы Тамақ денеге күш берсе, ақыл жанға қуат береді. Мақал адамның ішкі күшін ақылмен өлшейді: ақылы бар…
Ақыл - жүректің суаты.
Негізгі мағынасы Шөлдеген мал суатқа барып шөлін қандыратыны сияқты, жүрек те ақылға жүгініп, тыныштық табады. Жүрек…
Ақылсыз адам айқайлай,
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
Негізгі мағынасы Екі адам бір жолмен келе жатыр. Бірі айқайлап, жолындағының бәрін басып-жаншып, жан-жағына қарамай…
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін…
Ақымақтың аңқаулықпен дос,
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы теріс мінездер бір-бірімен қабысып, бірін-бірі күшейтетінін айтады. Ақымақ…
Ақырын айтқан ақыл сөз,
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді қалай айту керегін үйретеді. Ақыл сөзді жай, сабырмен, жұмсақ жеткізсең, ол адамға…
Алғал сөйлеп былғама,
Адал туған ағаны.
Адал туған ағаны.
Негізгі мағынасы Адал туған ағаңды жалған, арам сөзбен былғама деген тыйым. Мақал өсек пен жаланың зиянын ескертеді…
Алғаның жаман болса,
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Негізгі мағынасы Үйленген жарың жаман болса, қонағың кетеді; ұлың жаман болса, бақытың кетеді. Мақал отбасындағы екі…
Алдыңа ас қойдым,
Екі қолыңды бос қойдым.
Екі қолыңды бос қойдым.
Негізгі мағынасы Үй иесі қонағына айтады: дастарқанға бәрін қойдым, екі қолың бос, енді өзің ал, жей бер. Жалпы…
Алдыңғы арбаның доңғалағы қайда жүрсе,
Соңғы арбаның доңғалағы сонда жүріеді.
Соңғы арбаның доңғалағы сонда жүріеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алдыңғы арба қай бағытқа жүрсе, соңындағы арбаның доңғалағы да сол ізімен…
Алдырған албырт анасының қойнын ашар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс, албырт адам бір істі бүлдіріп алып, кейін амалсыз анасының қойнына…
Алқатсаң, алқат қызыңды,
Ақтар ол дәм-тұзыңды.
Ақтар ол дәм-тұзыңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қызды дұрыс тәрбиелеп, жөн-жосықпен өсірсең, ол ертең барған жерінде ата-анасының абыройын…
Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Таутан ұрар балаңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның…
Алмас қанжарды жұмсақ қайраққа жаниды.
Негізгі мағынасы Өткір алмас қанжардың жүзін жұмсақ қайраққа жанып өткірлейді. Қатты болат қатты нәрсеге соқса…
Алтыға дейін бала ерке,
Алпыстан кейін шал ерке.
Алпыстан кейін шал ерке.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңнің мінезін байқатады. Бала алты жасқа дейін ерке болады, өйткені…
Алтыдағы бала атқа мінсе,
Алпыстағы ата алдынан шығар.
Алпыстағы ата алдынан шығар.
Негізгі мағынасы Алты жасар бала атқа мініп жол жүріп келсе, алпыстағы қарт оның алдынан шығып қарсы алады. Қазақ…
Алтыдағы бала ауылға келсе,
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Негізгі мағынасы Алыстан алты жасар бала ауылға келсе, алпыстағы қарт өзі келіп сәлем береді. Ұзақ жолдан келген адамға…
Алты жыл аш болсаң да,
Ата салтын ұмытпа.
Ата салтын ұмытпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қаншалықты қиындық көрсе де, тұрмысы тарылып, аштық пен жоқшылыққа ұшыраса да…
Алтынды еріте білмеген күл етеді,
Жібекті түте білмеген жүн етеді.
Жібекті түте білмеген жүн етеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алтынды дұрыс балқыта алмасаң, ол құнды күйінде қалмай, пайдасыз күлге…
Алып анадан туады,
Ат биеден туады.
Ат биеден туады.
Негізгі мағынасы Алып батыр да аспаннан түспейді, ол анадан туады; жүйрік ат та биеден туады. Мақал ұлы адамның…
Ана алдында - құрмет,
Ата алдында - қызмет.
Ата алдында - қызмет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-анаға деген құрмет пен парызды қатар айтады. Ана алдында — құрмет көрсету керек, өйткені…
Ана болған дана болады.
Негізгі мағынасы Ана болған әйел дана болады: бала тәрбиелеу оған өмірдің ең маңызды сабақтарын үйретеді. Сабыр…
Ананың алақаны - балаға айдынды қоныс.
Негізгі мағынасы Ананың алақаны балаға кең әрі жайлы қоныс сияқты: онда бала тыныш, қауіпсіз, тоқ. Мақал ананың…
Ананың ізін қыз басар,
Әкенің ізін ұл басар.
Әкенің ізін ұл басар.
Негізгі мағынасы Қыз анасының ізін басады, ұл әкесінің ізін басады: балалар ата-анасының жүрген жолын, мінезін, кәсібін…
Анаңа рақым етпесең,
Балаңнан рақым күтпе.
Балаңнан рақым күтпе.
Негізгі мағынасы Анаңа мейірім көрсетпесең, қартайғанда балаңнан мейірім күтпе. Мақал ұрпақтан ұрпаққа берілетін үлгі…
Ана сүтімен бітпеген қасиет
Тана сүтімен сіңбейді.
Тана сүтімен сіңбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға туа бітетін не ерте жастан бойға сіңетін қасиет кейін оңай өзгермейтінін білдіреді…
Ана сүтін ақтамағанды ешкім жақтамайды.
Негізгі мағынасы Ана сүтін ақтау — ананың еңбегін ақтау, оның үмітін алдамау, жақсы адам болып, елге пайдаң тию…