Ата-ананы сыйлаған көп жасар,
Сыйламаған жан қинар.
«Ата-ананы сыйлаған көп жасар, Сыйламаған жан қинар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ата-ананы құрметтеген адам өмірде берекелі, абыройлы болады деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — ата-анаға сый көрсеткеннің ғұмыры ұзақ, жолы ашық болады. Астарлы мағынасы — ата-анаға құрмет, қамқорлық, ізет көрсету адамның адамгершілігін танытады; ал сыйламау — өзіне де, айналасына да қиындық әкеледі.
Образдар мен теңеулер
«Көп жасар» тіркесі тек ұзақ өмірді емес, жақсы атпен, тыныш көңілмен, ырысты ғұмыр кешуді білдіреді. «Жан қинар» сөзі — ата-ананы құрметтемеген адамның ішкі мазасыздыққа, өкінішке, рухани ауырлыққа ұшырайтынын меңзейді. Яғни мұнда өмірдің ұзақтығынан гөрі, сол өмірдің мәні мен сапасы маңызды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгін де өзекті. Қазіргі заманда ата-анаға уақыт бөлу, сөзін тыңдау, қартайғанда қамқор болу — үлкен тәрбие. Мысалы, жұмысбасты адам күн сайын анасына хабарласып, әкесінің дәрі-дәрмегін алып беріп тұрса, ол ата-анаға құрметтің нақты көрінісі болады. Мұндай мінез адамды да сыйлы етеді.
Syılamaǵan jan qınar.