Атаға бала жеттім десе де,
Батпан ширек кем туады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата мен бала ұрпағының қаншалық жақын болса да, бала әкесін дәл қайталамайтынын білдіреді. Тура мағынада: бала әкеге жеттім, теңестім деп ойласа да, одан бір саты кем, бір ерекшелігі бөлек болып туады. Астарлы мағынасы: әр ұрпақ алдыңғысынан нәр алады, бірақ дәл сол деңгейге бірден жете бермейді; әке тәжірибесі, көргені, салмағы баладан артық болуы мүмкін. Бұл — ұрпақ сабақтастығын да, үлкенді құрметтеуді де еске салатын ой.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ата» — өмір көрген, салмақты, тәжірибелі кісі. «Бала жеттім десе де» дегені — жас ұрпақтың өзіне сенуі, бірақ толық толысуы әлі келе қоймағанын аңғартады. «Батпан ширек кем» тіркесі әкенің орны ауыр, беделі зор екенін бейнелейді. Яғни бала қанша өссе де, әке тәрбиесі мен өмірлік тәжірибесінің салмағы бірден жетпейді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді жас маман өзін сенімді сезінсе де, үлкендердің ақылы мен тәжірибесін елемеуге болмайтынын айтқанда қолдануға болады. Мысалы, жаңа келген басшы өз жоспарына сенімді болғанымен, көпті көрген әріптестің кеңесін тыңдаса, қателік азаяды. Мақалдың тәрбиесі — жетілу үшін тек талпыныс емес, сабыр, үйрену және үлкенді бағалау қажет екенін ұқтырады.
Batpan shırek kem týady.