Ата баласы азарында асық ойнайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ата-ананың баласы кейде қамсыз, ерке болып, өмірдің ауыртпалығын сезбей, ойын қуып жүреді. Астарлы мағынасы: тәрбие көрмеген, жауапкершілігі жетілмеген адам қиын сәтте де маңызды істі шындап қолға алмай, жеңіл-желпі әрекетке бейім болады. Яғни, адам тек шыққан тегіне емес, алған тәрбиесіне, мінезіне де қарай қалыптасады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "асық ойнау" — балалықтың, еркелік пен ұсақ қызықтың бейнесі. Асық — қазақ баласының ең таныс ойыны, ол маңайдағы дүниеге шын мән бермей, уақытты ойынмен өткізу деген ойды күшейтеді. "Ата баласы" тіркесі — текті, белгілі әулеттен шыққан бала деген ұғымды білдіреді. Бірақ мақал сол тектілікке ғана сеніп қалуға болмайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі күні бұл мақал оқуын, жұмысын, жауапкершілігін кейінге ысырып, бос әуреге әуес адамға айтылуы мүмкін. Мысалы, студент маңызды емтиханға дайындалмай, күні бойы ойын ойнап жүрсе, үлкендер "Ата баласы азарында асық ойнайды" деп ескертуі мүмкін. Бұл — уақытты бағалап, байыппен әрекет етуге шақырған сөз.