Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және мінезіне мән береді. Тура мағынасында, жақсы әкеден, өнегелі атадан туған бала сол әулеттің жолын жалғастырады, ата-баба абыройын сақтауға тырысады. Астарлы мағынасы — адамның болмысын қанмен ғана емес, көрген тәлімі мен алған тәрбиесі де қалыптастырады. Егер бала теріс жолға түссе, ол анасына қайғы әкеліп, көз жасын төктіреді деген ой айтылады. Яғни, ата-ана алдындағы жауапкершілік пен ұрпақтың мінезі бір-бірімен тығыз байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атаңның жолын қуарсың» тіркесі — әке-шешеден қалған ізгі дәстүрді, ар-намысты, елге сыйлы болуды білдіреді. Ал «анаңның көзін жуарсың» дегені — қателік пен бұрыс қадамның салдары ана жүрегіне ауыр тиетінін бейнелейді. Ана — мейірім мен кешірімнің символы, сондықтан бұл образ баланың әр ісі ата-анаға әсер ететінін терең жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бала тәрбиесінде, отбасы өнегесін түсіндіруде жиі айтылады. Мысалы, әкесі еңбекқор, адал адам болса, баласына да сол қасиеттер сіңеді. Ал егер жасөспірім тәртіп бұзып, жаман ортаға ерсе, ата-анасының намысына дақ түсіреді. Сондықтан бұл сөз жақсы тәрбие мен дұрыс бағыттың маңызын еске салады.
Qateden týsań, anańnyń kózin jýarsyń