Ата - балаға сыншы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ата өз баласының мінезін, ісін, өсу жолын ең жақсы білетін адам. Сондықтан бұл мақал әкенің не жалпы үлкеннің балаға жай ғана қамқоршы емес, оның кемшілігін де, қабілетін де байқайтын әділ бағалаушы екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — баланы сырт көз емес, ең алдымен тәжірибелі, жауапты ата-ана тәрбиелеуі керек, өйткені олар баланың болашағына сын көзбен қарап, дұрыс бағыт бере алады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ата» — тек әке емес, өмір көрген үлкен кісі, ал «бала» — әлі қалыптасу үстіндегі жас ұрпақ. «Сыншы» сөзі сынап қарау, таразылау, дұрыс-бұрысын айыру мағынасын береді. Яғни ата баланы бағалағанда қаталдық үшін емес, оның мінезін түзеп, адам болуына көмектесу үшін сынайды. Бұл жерде сын — кемсіту емес, тәрбиелік өлшем.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ананың баланың оқуына, тәртібіне, достарына және әдетіне мұқият қарау керегін еске салады. Мысалы, жасөспірім сабақтан қашып жүрсе, оны ең алдымен ата-анасы байқап, уақытында сөйлесіп, дұрыс жолға салуы тиіс. Сонда бала қателігін түзеп, жауапкершілікке үйренеді.