Ата өлсе де, кәде өлмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе де, оның артында қалған салт-дәстүр, жөн-жоралғы, міндет пен сый-құрмет жойылмайды. Астарлы мағынасы — адам өмірден кетсе де, ел ішінде қалыптасқан тәртіп, тәлім және ұрпаққа аманат болған әдеп сақталуы керек. Яғни, атадан қалған кәдеге немқұрайлы қарауға болмайды; ол — отбасы мен ағайынның байланысын ұстап тұратын рухани құндылық.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ата» — тек әкенің өзі емес, әулеттің иесі, үлкеннің жолын білдіреді. Ал «кәде» — қонақ күту, сыбаға, сый-сияпат, дәстүрлі міндет сияқты халықтық жоралғылардың жиынтық бейнесі. «Өлмейді» деген сөз кәдінің маңызын күшейтіп, оның адамға емес, ұрпаққа жалғасатын ғұмырын көрсетеді. Бұл жерде кәде — рухани сабақтастықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасылық дәстүрді ұмытпау, үлкеннің жолын жалғау туралы айтылады. Мысалы, әке қайтыс болса да, балалары оның атынан ағайынға сәлем беріп, ас беріп, жетім-жесірге қамқорлық жасап, әулеттік сыйластықты сақтайды. Бұл — өткенді құрметтеп, бүгінгі бірлікті бекемдеудің жолы.