Ата өлсе де, кәде өлмейді.
«Ата өлсе де, кәде өлмейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе де, оның артында қалған салт-дәстүр, жөн-жоралғы, міндет пен сый-құрмет жойылмайды. Астарлы мағынасы — адам өмірден кетсе де, ел ішінде қалыптасқан тәртіп, тәлім және ұрпаққа аманат болған әдеп сақталуы керек. Яғни, атадан қалған кәдеге немқұрайлы қарауға болмайды; ол — отбасы мен ағайынның байланысын ұстап тұратын рухани құндылық.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ата» — тек әкенің өзі емес, әулеттің иесі, үлкеннің жолын білдіреді. Ал «кәде» — қонақ күту, сыбаға, сый-сияпат, дәстүрлі міндет сияқты халықтық жоралғылардың жиынтық бейнесі. «Өлмейді» деген сөз кәдінің маңызын күшейтіп, оның адамға емес, ұрпаққа жалғасатын ғұмырын көрсетеді. Бұл жерде кәде — рухани сабақтастықтың белгісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал отбасылық дәстүрді ұмытпау, үлкеннің жолын жалғау туралы айтылады. Мысалы, әке қайтыс болса да, балалары оның атынан ағайынға сәлем беріп, ас беріп, жетім-жесірге қамқорлық жасап, әулеттік сыйластықты сақтайды. Бұл — өткенді құрметтеп, бүгінгі бірлікті бекемдеудің жолы.