Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
252.8K
Қаралым
277
Орташа
Сұрыптау:
Арғымақты жамандап,
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бардың қадірін білуге, әсіресе асыл нәрсе мен жақын туыстың бағасын түсінуге үндей...
Ағайынның алтын сарайынан,
Ананың жыртық лашығы артық.
Ананың жыртық лашығы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған-туыстың, әсіресе ананың жылуы мен мейірімі кез келген байлықтан қымбат екенін білді...
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқ...
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
**Негізгі мағынасы** Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен от...
Жетім қыздың алпыс анасы бар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың алпыс анасы бар деген мақал жетімге ел-жұрт болып жанашыр болу керек екенін білдіреді....
Ұлдың ұяты әкеге,
Қыздың ұяты шешеге.
Қыздың ұяты шешеге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі, мінезі, жүріс-тұрысы ата-ананың беделімен тікелей байланысты екен...
Әкесін сыйламаған кісіні
Баласы сыйламайды.
Баласы сыйламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананы құрметтеу — ұрпақ тәрбиесінің өзегі екенін білдіреді. Тура мағынасында, әкесіне...
Әйелді теппе аяқпен,
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел мен балаға қаталдық көрсетпеуді, күшпен емес, мейіріммен қарауды үйретеді. Тура мағы...
Кәрінің бары игі.
**Негізгі мағынасы** Кәрінің бары игі деген мақалдың тура мағынасы — үйде не ел ішінде қарт адам болса, соның өзі жақсы,...
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінің, ал қыз бала шешесінің атымен, беделімен танылып өсед...
Әйел - үйдің көркі,
Еркек - түздің көркі.
Еркек - түздің көркі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің отбасындағы әрі қоғамдағы орнын тең дәрежеде сипаттайды. Әйел үй ішінің бе...
Қойдың басы - құданың асы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақ дастарқанында қойдың басы ең қадірлі ас болып, оны құдаға тарту...
Ағайын-туыс кімде жоқ,
Сыйласпаса жат жуық.
Сыйласпаса жат жуық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – ағайын-туыс әркімде бар, бірақ туыстықтың өзі автоматты түрде жақындық...
Жақсының күнде бір үйі кеңиді,
Жаманның күнде бір үйі кемиді.
Жаманның күнде бір үйі кемиді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды ел-жұрт құрметтеп, үйіне жиі келіп-кетеді, сондықтан оның...
Бала - жүректің миуасы.
**Негізгі мағынасы** «Бала - жүректің миуасы» деген мақал баланың ата-ана үшін ең қымбат, ең тәтті, ең сүйікті жан екен...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.