Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
«Сіз, біз» деген жылы сөз,
Тірліктің ғанибеті.
Тірліктің ғанибеті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамдар бір-біріне «сіз», «біз» деп сөйлеп, жылы қарым-қатынас білдірсе…
Сұм байыса, үйі тар,
Қатыны қар болып көрінеді.
Қатыны қар болып көрінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сұм, пейілі тар адам байыса да, оның үйі кеңімейді, керісінше, берекесі…
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын…
Жақсы әйел - үй дәулеті,
Жақсы шапан - той сәулеті.
Жақсы шапан - той сәулеті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының берекесі мен көркін адам да, дүние де арттыра алатынын айтады. Тура мағынада жақсы…
Жігітке жар қымбат,
Намыс пен ар қымбат.
Намыс пен ар қымбат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіт үшін өмірдегі ең қымбат құндылықтарды көрсетеді. Тура мағынасында, жігітке сүйікті…
Бірге туғаннан ірге туған жақсы .
Негізгі мағынасы «Бірге туғаннан ірге туған жақсы» деген мақал адамның өмірінде жақындықтың тек қанмен емес…
Ұл - орныңдағы ту,
Қыз - ұшатын қу (аққу).
Қыз - ұшатын қу (аққу).
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орнын бейнелі түрде сипаттайды. Ұлды «орныңдағы ту» деуі — оның…
Баймен құда болсаң, шіренер,
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай адаммен құдандалы болсаң, оның дәулеті мен мансабына сүйеніп, өзің де шіреніп, паңдануға…
Жартыны жарып жеген татулық.
Негізгі мағынасы «Жартыны жарып жеген татулық» деген мақалдың тура мағынасы — аз болса да, барды бөлісіп жеу. Астарлы…
Қыз қылығынан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі, қылығы, жүріс-тұрысы оның кім екенін танытады деген ойды білдіреді. Тура…
Түндігі бүтін, түтіні түзу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үйдің берекесін, шаңырақтың амандығын меңзейді. Тура мағынасында түндігі бүтін, түтіні түзу…
Абыройды ақ отау жапты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасында «ақ отау» — жаңа түскен келіннің шаңырағы, яғни отбасының жаңа бейнесі…
Ердің анасы - елдің анасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ер азаматты дүниеге әкелген ана тек өз баласының ғана емес, тұтас елдің…
Жаман қатын төсегінен белгілі,
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Жаман жігіт есебінен белгілі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен отбасындағы мінездің сыртқы сөзбен емес, іс-әрекетпен танылатынын білдіреді. Тура…
Шешесі бар жетімнің басында
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мейірімінің, аналық қамқорлықтың қандай қымбат екенін көрсетеді. Тура мағынасында…
Иесіне керек болса, көршісі өкпелемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер бір нәрсе не іс иесіне шын керек болса, көршісі оны ренжімей береді…
Қараша - хан тұсында,
Әйел - ер тұсында.
Әйел - ер тұсында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қоғамдағы әр адамның өз орны, өз салмағы бар екенін білдіреді. "Қараша" — қарапайым халық…
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Кемпірі өлген шал жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге жаңбыр жаумаса, топырақ қурап, тіршілік нәрсіз қалады; ал кемпірі…
Қонақ ырыздығымен келеді.
Негізгі мағынасы Қазақта қонақты күтудің орны бөлек. «Қонақ ырыздығымен келеді» деген мақалдың тура мағынасы — үйге…
Жігіт - әулет жалғасы,
Қыз - қырық жеті.
Қыз - қырық жеті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының, әулеттің жалғасуы ұл мен қыздың тәрбиесіне, мінезіне және абыройына байланысты…
Күзгі күннің көзіне қызыңды қой,
Көктемнің күніне келініңді қой.
Көктемнің күніне келініңді қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің жайлы, жұмсақ күнінде қызды дала жұмысына, ал көктемнің қарбалас…
Екі қатынның баласы екі рулы ел.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі әйелден туған балалардың өзара бөлек анадан тарағанымен, бір әке…
Төрт тұрманы түгел бай,
Тырнақтай тарту алады.
Тырнақтай тарту алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: төрт құралы, малы не дәулеті түгел бай адам кішкентай ғана тарту жасай…
Кей сорлының қатыны
Күндіз ауру, түнде сау.
Күндіз ауру, түнде сау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кейбір үй ішіндегі ауыр жағдайды, әсіресе ер мен әйелдің тірлігі жараспай, бірінің…
Махаббат - өмір көркі.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы — махаббат адамның өмірін әсем етіп, көңілге жылу береді. Астарлы мағынасы…
Қарағайға қарай тал өсер,
Қатарына қарай бала өсер.
Қатарына қарай бала өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өсіп-жетілуі ортасына, үлгі көрген адамдарына тікелей байланысты екенін айтады…
Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Айтулы достың жаны бір.
Негізгі мағынасы Құдандалы, яғни құда-жекжат болған адамдардың арасы тек таныстық емес, туыстыққа жақын байланыс…
Кісі жары кісіге жар болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның жары басқа біреуге шын жар, шын серік бола алмайды. Астарлы…
Ағаға қарап іні өсер.
Негізгі мағынасы «Ағаға қарап іні өсер» деген мақал үлкеннің кішіге үлгі болатынын білдіреді. Мұнда тура мағынада іні…
Жақсы әйел -
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасындағы әйелдің ер азаматтың өміріне, мінезіне, ісіне қатты әсер ететінін айтады. Жақсы…
Бала таппаған қатыннан
Лақтаған ешкі артық.
Лақтаған ешкі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала көтермеген әйелден лақтаған ешкі артық деген ой. Астарлы мағынасы…
Кәріге құрмет - балаға міндет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкенді сыйлау мен кішіні тәрбиелеудің бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Қарт адам…
Жаман ерден жайдағым жақсы,
Жаман қатыннан бойдағым жақсы.
Жаман қатыннан бойдағым жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, сенімсіз ерден немесе ұрысқақ, берекесіз әйелден, тіпті…
Тұңғышыңды дұрыс үйретсең
Соңғылары өздері үйренеді.
Соңғылары өздері үйренеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің ең алғашқы қадамы шешуші екенін айтады. Тұңғыш балаға дұрыс тәрбие, әдеп…
Достың ұлы - өз ұлың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал досқа деген құрмет пен сенімнің тереңдігін білдіреді. Тура мағынада өз балаңдай көру деген…
Сыйласаң ата-анаңды,
Кешірер сенің қатеңді.
Кешірер сенің қатеңді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-анаға құрмет көрсетудің, оларды шын көңілмен сыйлаудың үлкен тәрбиелік мәні бар екенін…
Жақын таласса, жатқа жем.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – бір-біріне жақын адамдар, яғни туыс, ағайын, дос не көрші өзара…
Түтін түтеткен ыс жұтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: от жағылған, ошақ түтіні шыққан жерде ыстың иісі болады, яғни түтінмен…
Жақсы болса, балаңды
«Жанарым, - де, - көзімнің>>.
Көрмей кетсе қараңды,
«Арамым, - де, - өзімнің>>.
«Жанарым, - де, - көзімнің>>.
Көрмей кетсе қараңды,
«Арамым, - де, - өзімнің>>.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға деген қарым-қатынасы баланың ісіне байланысты өзгеретінін меңзейді. Бала…
Екі қатын алғанның құлағы тынбас,
Есекке мінгеннің аяғы тынбас.
Есекке мінгеннің аяғы тынбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі үйдің шаруасын қатар ұстап, екі әйелге бірдей көңіл бөлу оңай емес екенін астарлайды…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.