Еркек - бас, әйел - мойын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал отбасы ішіндегі ер мен әйелдің міндетін салыстырып айтады. Тура мағынасында еркек — бас, яғни бағыт беруші, шешім қабылдаушы; әйел — мойын, яғни сол шешімді үйлестіріп, отбасылық тірліктің ыңғайын келтіретін адам. Астарлы мағынасы: шаңырақтың берік болуы екі жақтың да бір-бірін толықтыруына байланысты. Ер адамның сөзі үстем болып көрінгенімен, әйелдің ақылы, ықпалы мен ұйытқы рөлі де өте маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бас» пен «мойын» — адам денесінің бөлшектері арқылы берілген образ. Бас — ой, бағыт, бастама белгісі. Мойын — бастың қимылын бұрып, икемге келтіретін қызмет атқарады. Яғни мақал еркектің сыртқы жетекшілік рөлін, әйелдің ішкі реттеуші, жұмсартушы, ұйыстырушы қызметін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасыдағы тең жауапкершілік пен өзара сыйластықты еске салады. Мысалы, үй сатып алу сияқты үлкен шешімде ерлі-зайыпты ақылдасып, бірі қаржысын, бірі тұрмыстық жайын ойластырып, ортақ келісімге келеді. Сонда отбасы да берік болады, өкпе де азаяды.