Еркек түз сақтайды,
Әйел үй сақтайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер мен әйелдің отбасы мен тіршіліктегі ортақ қызметін көрсетеді. Тура мағынасында ер адам түзде жүріп, сырттағы шаруаны, нәпақа табуды, ел ісін атқарады; әйел үй ішіндегі берекені, тәртіпті, ошақ қасын ұстайды. Астарлы мағынасы — отбасының амандығы мен тұтастығы екі жақтың да жауапкершілігіне байланысты. Ердің еңбегі мен әйелдің ұйытқы болуы бір-бірін толықтырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түз» сөзі — сыртқы өмір, жұмыс, көпшілік орта, қоғамдық тіршілік дегенді білдіреді. «Үй» — шаңырақ, отбасы, ішкі береке, жылу мен тәртіптің символы. «Сақтайды» деген сөз тек күзету емес, қамқор болу, жауапкершілікпен ұстау, жоғалтпай-жұқалтпай сақтау мағынасын береді. Яғни ер адам ел мен еңбектің жүгін көтерсе, әйел үйдің ырысын сақтайды деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасындағы міндеттерді әділ бөлісудің маңызын еске салады. Мысалы, ер адам жұмыста табыс тауып қана қоймай, үй тірлігіне де араласса, ал әйел де отбасының жылуын сақтап, балалар тәрбиесіне ұйытқы болса, шаңырақ бекем болады. Демек, мақал ескі рөлдерді ғана емес, өзара сыйластық пен ортақ жауапкершілікті дәріптейді.
Áıel úı saqtaıdy.