Ерлі-зайыптының
төсегі бір болғанмен,
Көретін түсі басқа.
Ішетін қазаны бір болғанмен,
қарны бөлек.
Түтіні бір болғанмен,
түйсігі бөлек.
«Ерлі-зайыптының төсегі бір болғанмен, Көретін түсі басқа. І…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерлі-зайыптылардың бір үйде, бір отбасында өмір сүргенімен, әрқайсысының ойы, мінезі, көңіл күйі, дүниетанымы бөлек болатынын аңғартады. Төсегі ортақ, қазаны ортақ, түтіні бір болғаны — олардың тұрмысы мен тағдырының байланысын білдіреді. Ал «түсінің басқа», «қарны бөлек», «түйсігінің бөлек» деуі — адам атаулының ішкі әлемі, қалауы мен түсінігі бірдей болмайтынын астарлайды.
Образдар мен теңеулер
«Төсек», «қазан», «түтін» — отбасының ортақ шаңырағын, бір үйдің берекесін бейнелейтін образдар. «Түс» — әр адамның ойы мен арманы, «қарын» — тіршілік қажетін, «түйсік» — сезімі мен қабылдауын білдіреді. Яғни сыртқы ортақтық бар болса да, ішкі болмыс әртүрлі екенін көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі отбасылық өмірде бұл мақал ерлі-зайыптылардың бір-бірін түсініп, айырмашылығын құрметтеу керегін ескертеді. Мысалы, күйеуі жұмыстан кейін тыныққысы келсе, әйелі үй шаруасын реттеуді маңызды көруі мүмкін; екеуінің де ойы бөлек, бірақ сыйластық болса, отбасы берік болады.
tósegi bir bolǵanmen,
Kóretin túsi basqa.
Ishetin qazany bir bolǵanmen,
qarny bólek.
Tútini bir bolǵanmen,
túısigi bólek.