Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151.1K
Қаралым
165
Орташа
Сұрыптау:
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата тәрбиесінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл елге тірек, жұртқа а...
Ата тұрып, бала сөйлесе - шіркіндігі,
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің жолын кішінің бұзбауы керек екенін айтады. Тура мағынада, әке отырғанда баланың,...
Қатын қалса, бай табар,
Бала қалса, мал табар.
Бала қалса, мал табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде әйел қалса, ол шаруаны жүргізіп, жаңа байлық табуға себеп болады;...
Бала - балым, баланың баласы - жаным
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана үшін бала ең қымбат жан екенін білдіреді. «Бала - балым» дегені — бала тәтті балд...
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі ең ауыр даулардың бірі — жерге талас пен жесірге қатысты дау ешқашан жеңіл ше...
Бір-бірімен көңілдері суыспай,
Қатар қонған екі көрші туыстай.
Қатар қонған екі көрші туыстай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көрші адамдардың татулығын, сыйластығын жоғары қояды. Екі көрші бір-бірімен ренжісіп, ара...
Өз балаң өзекке тепсең де кетпейді,
Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.
Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған бала мен өзгенің баласын салыстырып, ата-аналық, туыстық байланыстың беріктігін біл...
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінің, ал қыз бала шешесінің атымен, беделімен танылып өсед...
Жақсы әке жездедей-ақ.
**Негізгі мағынасы** «Жақсы әке жездедей-ақ» деген мақал әкенің балаға тек қатаң тәрбиеші ғана емес, жылы қабақ танытып...
Жаман күйеу - қайыншыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, жауапкершілігі әлсіз күйеу өз үйінің берекесін емес, өзгенің ықпалын көбір...
Отан отбасынан басталады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елге сүйіспеншілік алдымен үйден, отбасындағы тәрбие мен сыйластықтан басталатынын...
Жетім қыздың алпыс анасы бар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың алпыс анасы бар деген мақал жетімге ел-жұрт болып жанашыр болу керек екенін білдіреді....
Әкеге бағыну - Аллаға бағыну,
Әкеге қарсылық - Аллаға қарсылық.
Әкеге қарсылық - Аллаға қарсылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің айтқанын тыңдау, оның ақыл-кеңесін орындау. Астарлы мағынасы —...
Тоғыз қабат торқадан
Тоңтышағымның терісі артық.
Тоңтышағымның терісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз қабат қымбат торқадан өз құлынымның, өз тоңтышағымның терісі арт...
Әке - жезде, шеше - күйме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әке мен шеше баланың өміріндегі ең жақын, ең қамқор жандар екенін астарлап білдіреді. «Әк...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.