Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Ауырды нар көтереді,
Әзілді жар көтереді.
Әзілді жар көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыр жүк көтеруге нар түйе шыдайды, ал жеңіл әзіл-қалжыңды, сөздің…
Қыз - халықтың гүлі,
Өлең - сауықтың гүлі.
Өлең - сауықтың гүлі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың ел ішіндегі сәні мен көркі, халықтың көркемдігі екенін білдіреді. Тура…
Төсекте бас қосылған,
Төскейде мал қосылған.
Төскейде мал қосылған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдің не бір ауылдың адамдары түнде бір төсекке жатып, күндіз бір…
Ақ жаулығы ананың,
Ақ көрпесі баланың.
Ақ көрпесі баланың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен бала арасындағы мейірім мен қамқорлықтың ажырамас байланысын білдіреді. Тура…
Ұрыс бар жерде ырыс жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қақтығыс, жанжал, керісу бар жерде береке болмайды. Астарлы мағынасы…
Жақсы әйел - ырыс,
Жаман әйел - ұрыс.
Жаман әйел - ұрыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі тыныштық пен берекеде әйелдің орны ерекше екенін білдіреді. Жақсы әйел үйдің…
Ұл туса Күн,
Қыз туса Ай туады.
Қыз туса Ай туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың екеуі де шаңыраққа қуаныш әкелетінін білдіреді. Ұл дүниеге келсе, ел қорғап…
Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінен көргенін, естігенін, үйренгенін қайталайды деген сөз…
Қоңсы тату болса - құт,
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көршімен татулықтың үйге де, өмірге де береке әкелетінін айтады. Тура мағынасында, қоңсысы…
Ата-анасыз үйлерде насай-топыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана жоқ үйдің берекесі кем, іші бос, тынысы тар болатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Әке - бауыр, бала - тас.
Негізгі мағынасы «Әке - бауыр, бала - тас» деген мақал әкенің балаға деген мейірімі мен сүйіспеншілігі шексіз, ал…
Бақ қонатын адамның ,
Ұлы епті , қызы көрікті болады.
Ұлы епті , қызы көрікті болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бақ пен ырыс қонған адамның өмірі берекелі болатынын аңғартады. Тура мағынасында, ондай…
Екі қыздың баласында туыстық жоқ,
Туыс қылам деудің дұрыстығы жоқ.
Туыс қылам деудің дұрыстығы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі қыздан тараған балалар бір әулеттің ішінде болғанымен, қан жағынан…
Жаман болса да, ұрпақ қалсын,
Өз орнында оты жансын.
Өз орнында оты жансын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың жалғасуының, әулет атының өшпей сақталуының маңызды екенін айтады. Тура мағынада…
Салақ әйелге - соқыр күйеу.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұқыпсыз, салақ әйелдің қасында тұрған күйеу оның кемшілігін…
Ата ұлын күндеген,
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата мен бала арасындағы сыйластықтың, түсіністіктің қаншалықты маңызды екенін айтады. Тура…
Ағайынға қарап мал өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның малы, дәулеті, шаруасы ағайын-туысқа қарап, солармен…
Қыз өссе - үйге жұт,
Ұл өссе - үйге құт.
Ұл өссе - үйге құт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баланың өсуі үй ішіне ауыртпалық әкеледі, ал ұл баланың өсуі үйге…
Еркекке жүрек керек,
Әйелге тірек керек.
Әйелге тірек керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер адамның да, әйелдің де өмірде өзіне тән рухани және тұрмыстық мұқтаждығы бар екенін…
От жақпаған үй қорамен тең,
Адам кірмеген үй моламен тең.
Адам кірмеген үй моламен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде от жағылмаса, ол қараңғы, суық, жансыз қора сияқты көрінеді; ал адам…
Шөре-шөре дегенді
Лақ білмес болар ма,
Мезіреті қылғанды
Қонақ білмес болар ма?!
Лақ білмес болар ма,
Мезіреті қылғанды
Қонақ білмес болар ма?!
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонаққа көрсетілген құрмет пен көңілдің бос кетпейтінін аңғартады. Тура мағынасында — лақ…
Сыйлассаң - сыйлы боласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өзі өзгеге қандай қарым-қатынас жасаса, соған сай жауап алатынын үйретеді. Егер сен…
Әр бала анасының бір тісін алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы — әр бала анасына біртіндеп ұқсап, оның…
Баланың жақсысы - сүйініш,
жаманы - күйініш.
жаманы - күйініш.
Негізгі мағынасы Баланың жақсысы ата-анаға қуаныш, үміт, мақтаныш әкеледі. Ал тәрбиесіз, тыңдамайтын, теріс мінезді…
Қатын көп болса
Шөмішті ит жалайды.
Шөмішті ит жалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйде немесе бір істің басында әйелдер шамадан тыс көбейіп кетсе, үй…
Баланың өскен бесігі -
Кең дүниенің есігі.
Кең дүниенің есігі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың өсіп-өнген ортасы, тәрбие алған бесігі оның бүкіл өміріне жол ашатынын білдіреді…
Алысқа қой барады,
Ұзатылған қыз барады.
Ұзатылған қыз барады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алысқа кететін екі нәрсені — қойды және ұзатылған қызды — қатар қойып, екеуінің де елден…
Бесіксіз үйде береке жоқ.
Негізгі мағынасы Бесіксіз үйде береке жоқ деген мақалдың тура мағынасы — бесік жоқ үйде нәрестені тербетіп, баптап…
Әркімнің мінген аты - өзіне тұлпар,
Әркімнің сүйген жары - өзіне сұңқар.
Әркімнің сүйген жары - өзіне сұңқар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамға өз мінген аты да, сүйген жары да ерекше қымбат көрінетінін білдіреді. Тура…
Бай мен бай құда болса, достасады,
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Бай мен кедей құда болса, қастасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың бәріне бірдей емес екенін аңғартады. Тура мағынасында, екі бай құда болса…
Үйге келген қонаққа үйдей өкпе айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үйге келген адамға ауыр сөз айтып, реніш жүктеме дегенді білдіреді. Тура мағынасында, үйге…
Қонағыңның алтынын алма, батасын ал.
Негізгі мағынасы Қонақ келгенде одан дүние-мүлік, пайда күтпе, ең бастысы — ақ ниетпен құрметтеп, батасын ал деген сөз…
Бәйбіше - Құдай бұйрығы,
Тоқал - иттің құйрығы.
Тоқал - иттің құйрығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасылық қатынаста бір еркектің екі әйел алуын құптаудан гөрі, оның ауыр салдарын астарлап…
Құдағи құрдасыңдай болсын,
Құдаң шын досыңдай болсын.
Құдаң шын досыңдай болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың жарасымын, сыйластықтың беріктігін айтады. Құдағи мен құда тек ресми туыс емес…
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді…
Әкеден ұл туса игі,
Әке жолан куса игі.
Әке жолан куса игі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әкеден туған ұл әкесіне тартса, әке жолын жалғастырса жақсы деген сөз…
Атанға туған күн ботаға да туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атан түйеге туған күннің ботаға да тууы, яғни үлкенге келген мүмкіндік…
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
Негізгі мағынасы Бір жақсы қыздың орны екі жаман ұлдан да артық деген ой айтылады. Мұнда «жақсы қыз» — ақылды, ибалы…
Баланың тұңғышы ыстық, кенжесі тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ата-ана үшін тұңғыш бала ерекше ыстық көрінеді, ал кенже бала еркелікке…
Бала жеңіне қарап өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгісіне…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.